Cây Tre ở Nhật Bản

Cây Tre ở Nhật Bản

Cũng như ở Việt Nam và các nước châu Á, cây tre gắn bó rất lâu đời trong đời sống người Nhật Bản với những công dụng phổ biến của nó. Trong nghiên cứu về tre trên thế giới, sự kiện Hiroshima bị ném bom nguyên tử năm 1945 được quan tâm như một biểu hiện đặc trưng về sự chịu đựng của loài cây này: "Chỉ vài ngày sao trận bom, cả thành phố hầu như bị san bằng thì người ta đã phát hiện những cây măng mới trong một khu rừng nhỏ ở đó đã lên xanh!"





Trong lịch sử Nhật bản, cây tre cũng là chủ đề của các truyện cổ tích, là biểu hiện của sự may mắn và không thể thiếu trong các lễ hội...

* Nàng công chúa mặt trăng:

Người Nhật tin tưởng rằng tre là một loài cây bí hiểm và độc nhất vô nhị. Nó được coi như một thứ cây thần thánh vì trong ruột rỗng của cây chính là chỗ ở của thánh thần. Một trong những chuyện cổ tích lâu đời nhất ở Nhật là Taketori monogatari (Chuyện kể về người đốn tre) nói lên niềm tin tưởng đó.

Chuyện bắt nguồn từ 900 năm trước và nổi tiếng ở Nhật, kể chuyện một công chúa xinh đẹp từ cung trăng xuống trần giới. Anh thợ đốn tre nghèo đã phát hiện ra nàng công chúa bé xíu giữa thân tre và đem về nhà mình. Công chúa lớn lên rất nhanh thành một cô gái xinh đẹp nên có rất nhiều người đến cầu hôn, nhưng đã đến ngày nàng phải trở về mặt trăng.

Cũng giống như một cây măng, nàng chỉ cao khoảng chưa đầy một tấc lúc người đốn tre phát hiện ra và nàng đã cao lớn nhanh chóng chỉ trong vòng ba tháng. Hầu hết trẻ con Nhật Bản đều biết câu chuyện này dưới cái tên Kaguya-him (tức Công chúa mặt trăng) trong các truyện tranh dành cho trẻ nhỏ.

* Cây tre trong lịch sử Nhật Bản

Từ rất sớm, cây tre đã đóng một vai trò không thể thiếu trong xã hội Nhật Bản. Nó mạnh mẽ, thanh thoát, rất dễ uốn và đáp ứng được nhiều nhu cầu sử dụng trong đời sống hàng ngày.

Những chiếc lược, những rổ rá bằng tre đã được phát hiện vào thời kỳ Jomon ( từ hơn 300 năm trước công nguyên) tại 2 di chỉ khảo cổ học ở Honshu và Kyushu. Điều này cho thấy loài tre đã xuất hiện và phát triển rất rộng ở nhiều nơi trên đất Nhật và nó cũng đã được chế tác thành các vật dụng từ rất lâu. Người ta cũng cho rằng con người đã dùng măng để ăn vào thời kỳ đó.

Qua các thời kỳ, cây tre đã thể hiện ở rất nhiều hình thái...

Vào thời kỳ Yayoi (trước công nguyên 300 năm đến 40 năm sau công nguyên) tre cũng đã được dùng như các công cụ đánh cá như cái bẫy (trap), cái giần, cái sàn (sieve), rổ, bàn chải... Người ta cũng xác định rằng trong thời kỳ Nara (710-794), cây tre đã được dùng làm cán bút, nhạc cụ như sáo trúc Nhật bản (shakuhachi).

Nhiều bức ảnh chụp lại các hiện vật trưng bày ở Bảo tàng tre Nhật Bản khai quật ở Nagaoka-kyo - thủ đô của đế chế Nhật từ năm 784 đến 794 thuộc quận Kyoto, cho thấy từ rất lâu cây tre Madake đã được dùng làm ống dẫn nước. Chúng được phát hiện ở trạng thái như đã được bảo quản cẩn thận, dù đã trải qua đã hơn 1.200 năm! Nhưng khi đưa vào trưng bày ở Bảo tàng thì nó bắt đầu hư hỏng.

Vào thời kỳ Heian (794-1192), cây tre cũng đã được sử dụng làm rất nhiều thứ đồ dùng, từ những vật gia dụng hàng ngày cho đến vật trang trí. Thời kỳ Kamakura và Muromachi ( 192-1573), cây tre cũng được sử dụng chế tạo vũ khí cho các chiến binh Samurai như cung và mũi tên...

Tre luôn là những vật liệu thiết yếu trong việc phân biệt kiểu dáng kiến trúc, Sukiya-zukuri (trường phái kiến trúc nhà ở kết hợp các sắc thái xây dựng đặc biệt cho nghi lễ uống trà (trà thất) xuất hiện trong thời kỳ Azuchi- Momoyama (1573-1603) và Edo (1603-1868). Nó không chỉ dùng làm trụ chống đỡ các tấm phên bằng đất sét mà còn làm vật liệu trang trí trong các góc tường, chỗ hóng mát, làm rèm che và cả đóng trần nhà. Các đồ uống trà dùng trong trà thất cũng được chế tác rất tinh xảo bằng nhiều giống tre khác nhau...

Nước Nhật đã trải qua một giai đoạn hiện đại hóa nhanh chóng từ sau năm 1854. Tuy vậy, cây tre vẫn là loại vật liệu không thể thiếu, kể cả sau khi thất bại trong đệ nhị thế chiến. Cây tre, trên thực tế đã được sử dụng như thứ vật liệu thay thế cho thép trong xây đúc bê tông. Hình ảnh bê tông tre được sử dụng ở sân vận động Kyoto hiện có trưng bày ở Bảo tàng tre Nhật bản là một bằng chứng.

* Nhạc cụ bằng tre

Nhạc cụ truyền thống tiêu biểu làm bằng tre ở Nhật là cây sáo Shakuhachi.

Du nhập vào Nhật từ Trung quốc khoảng cuối thế kỷ thứ 7, sáo trúc Shakuhachi phát triển ở Nhật như một nhạc cụ độc đáo, gợi lên một âm hưởng sâu lắng trong tâm hồn. Sáo này làm từ giống tre Madake. Có bốn lổ để ấn các ngón tay phía trên và một lổ phía dưới để thổi. Sáo Shakuhachi trở thành mẫu mực xác định các nhạc cụ truyền thống với tiêu chuẩn chiều dài là 54,5 cm.

Tuy rất đơn giản, nhưng cây sáo Shakuhachi đòi hỏi người chơi phải rất thành thạo trong việc kiểm soát hơi thổi, tập trung cao độ sự chú ý không chỉ ở chiếc môi, cũng tương tự như thổi sáo của Việt Nam vậy!

* Những món ăn từ măng ở Nhật

Cây măng tre rất có giá ở Nhật bởi hương vị thanh nhã, dáng vẻ mịn màng và là món ăn quan trọng có tính thời vụ của các đầu bếp Nhật. Măng cũng là món cung cấp nhiều chất carbohydrate, dầu thực vật, chất đạm và Vitamin B, giúp cho việc tuần hoàn máu...

Có rất nhiều cách chế biến các món ăn từ măng ở Nhật. Măng của giống tre Mosochiku là món thông dụng do nó lớn, đầy đặn, mềm và thơm hơn các loài măng khác. Có những món thông dụng như: Măng hầm (Nimono), Măng nấu đậu tương (Dengaku), Măng nấu súp với ngọn sancho (Kimone-ae), Măng nướng (Yakimono), Măng tươi ăn sống (Shasùhimi), sup măng (Wanmono) và Măng hầm gạo (Takenoko-gohan).

Mì sợ làm bằng lúa mạch (soba) cũng là một món ăn truyền thống của người Nhật. Nó được đựng trong cái sàn bằng tre như người bạn không thể thiếu để luộc rồi ăn với các loại gia vị như củ cải, hành xanh... Các món ăn mì lạnh soba thường có bán ở các tiệm ăn Nhật Bản.

* Tre và các lễ hội:

+ Koda Matsu

Từ xa xưa, như đã nói, người Nhật tin rằng các thần thánh trú ngụ trong ruột rỗng của cây tre. Cây tre rất được tôn kính cho nên không ai làm điều gì sai trái với nó. Do vậy, ngày nay cây tre cũng đóng vai trò không thể thiếu trong những lễ hội.

Đặc biệt, vật trang trí trong ngày đầu năm mới ở Nhật gọi là Kado-matsu, gồm có một cặp, đặt hai bên lối vào nhà người Nhật. Koda Matsu làm bằng tre, cây thông và mận (bện lại như một chiếc giỏ cắm những cành thông và tre), tượng trưng cho điều may mắn và hy vọng (Cây tre và cây thông luôn xanh tốt giữa mùa đông và cây mận là cây đầu tiên trổ hoa trong mùa Xuân). Phong tục này thể hiện niềm tin rằng Koda Matsu đặt ở cửa nhà ở là để thần thánh mang lại điều tốt đẹp cho một năm mới đang bắt đầu.

+ Omizu-tori:

Omizu-tori (có nghĩa là múc nước - water drawing) là tục lệ được biết tới từ năm 752, tổ chức vào những giờ cuối cùng ngày 12/3 và những giờ đầu của ngày 13/3, là nghi thức trung tâm của lễ hội Shunie tổ chức tại Nigatsudo Hall ở đền Todajii, thuộc quận Nara. Nghi thức này bắt đầu bằng việc vẫy những ngọn đuốc bằng củi tre trên ban công của lâu đài, những tia lửa rải rác rơi xuống đám đông bên dưới để xua đuổi những điều xấu xa. Lúc đó, các vị thầy tu bước đến một giếng nước bên dưới lâu đài múc nước, hiến dâng cho đức Phật.

+ Toka-Ebisu:

Được tổ chức tại Imamiya Shrine, tỉnh Osaka từ ngày 8 đến 12 thágn Giêng hàng năm để cầu sự may mắn cho việc làm ăn. Tên của lễ hội này là phần quan trọng nhất của lễ Mồng 10 tháng Giêng. Trong lễ hội, mọi người đều mua Sasa (loại trúc nhỏ) đặt trên bàn thờ thần Shinto trong nhà mình để cầu lộc. Bình Sasa để trên bàn thờ cho đến lễ hội sang năm mới được thay.

Toka nghĩa là ngày thứ mười của tháng. Ebisu là một trong 7 vị thần may mắn được tôn kính như thần giám hộ việc làm ăn. Kiểu thần tài!

+ Lễ Kanto:

Kanto có nghĩa là cây sào tre và lồng đèn, là lễ hội nổi bật nhất trong liên hoan Tanabata tại thành phố Akita city, bởi như các hình ảnh đã cho thấy, các lồng đèn bằng giấy được treo lên trên những cây ngang được cột vào một chiếc sào tre dài. Vào ban đêm trong những ngày hội, nhiều nhóm thiếu niên trong y phục truyền thống tranh nhau biểu diễn kỹ năng làm cho chiếc sào giữ được thăng bằng trên tay, vai, hông và trán trong lúc họ diễu hành quanh thành phố trong tiếng trống tiếng sáo trúc và những bài hợp ca...

Ngoài ra, ở Nhật còn có các lễ hội Tori-no-ichi (biểu diễn gà trống) vào mùa Thu và lễ hội Hama-ya (Vẻ đẹp của cung tên) vào mùa Đông cũng liên quan đến cây tre.

* Tre và các môn thể thao:

Do tính mềm dẽo dễ uốn và là một loại vật liệu bền như đã nói, cây tre không thể thiếu trong các bộ môn thể thao hiện đại bắt nguồn từ tinh thần nghệ thuật thượng võ của môn Kendo - một bộ môn đánh kiếm Nhật - và Kyudo - nghệ thuật bắn cung. Các môn thể thao mới này nhấn mạnh những nguyên tắc rèn luyện tinh thần hơn là chiến đấu. Chúng nhắm vào mục tiêu phát triển sự khéo léo, thông qua đó để thực hiện các chuẩn mực làm căn cứ thi đấu.

+ Bộ môn kiếm thuật (Kendo)

Trong Kendo hiện đại, cây gậy bằng tre được gọi là Shinai. Shinai là một ống hình trụ rỗng làm từ 4 thanh tre (thường là giống tre makede) buộc chặt lại bằng sợi dây da và bịt kín hai đầu. Các kiếm sĩ phải mang mạng che mặt, yếm che ngực, găng tay và đồ bảo vệ lưng. Họ được huấn luyện nhiều thao diễn về thế chém và tấn công đối phương. Âm thanh của ống tre rỗng gây ấn tượng và truyền cảm xúc mạnh mẽ theo tốc độ di chuyển của các kiếm sĩ.

+ Bộ môn bắn cung Giống tre Mekeda được chọn lựa để chế tạo cánh cung và tre yadake dùng để vót mũi tên. Thông thường người bắn cung giương cung lên và nhắm vào một vòng tròn đường kính khoảng 36cm là mục tiêu cách xa họ 28 mét. Môn bắn cung Kyudo là phương thức rèn luyện cả về thể chất lẫn tinh thần và tầm quan trọng được đặt vào vẻ đẹp của các nghi thức hơn là vào độ chính xác.

(Sưu tầm)
 

Bài viết liên quan

Thumbnail bài viết: “Họ nên ưu tiên tuyển dụng người Nhật trước”. Bản chất thực sự của sự phản đối đối với việc Mos Burger “đào tạo quản lý người Việt”.
“Họ nên ưu tiên tuyển dụng người Nhật trước”. Bản chất thực sự của sự phản đối đối với việc Mos Burger “đào tạo quản lý người Việt”.
Hiện nay, đang có một cuộc tranh luận sôi nổi xung quanh việc các công ty tiếp nhận lao động nước ngoài. Từ những người ủng hộ nhiệt tình cho rằng “nhân tài nước ngoài là một tài sản quý giá,”...
Thumbnail bài viết: Liệu câu nói "Tokyo = Tiềm năng thu nhập cao" có thực sự đúng ? Dữ liệu tiết lộ sự thịnh vượng đáng ngạc nhiên của khu vực nông thôn.
Liệu câu nói "Tokyo = Tiềm năng thu nhập cao" có thực sự đúng ? Dữ liệu tiết lộ sự thịnh vượng đáng ngạc nhiên của khu vực nông thôn.
Có một sự thật mà những người trẻ đang cân nhắc chuyển từ nông thôn ra thành phố, và cả những người đang sống ở thành thị, chắc chắn nên biết. Sự thật đó là, khu vực nông thôn đã có tiềm năng thu...
Thumbnail bài viết: 300 Công ty hàng đầu được người tiêu dùng yêu thích nhất: McDonald's đứng thứ 3, Nike đứng thứ 2 . Vị trí hàng đầu là ?
300 Công ty hàng đầu được người tiêu dùng yêu thích nhất: McDonald's đứng thứ 3, Nike đứng thứ 2 . Vị trí hàng đầu là ?
"Mức độ yêu thích của doanh nghiệp" thể hiện mức độ thích hoặc không thích một công ty. Vì đây là chỉ số liên quan trực tiếp đến hành vi mua sắm của người tiêu dùng, nên nhiều công ty coi trọng...
Thumbnail bài viết: Nhật Bản - quốc gia của máy bán hàng tự động tại sao 1,7 triệu máy bán hàng tự động biến mất trong 25 năm ?
Nhật Bản - quốc gia của máy bán hàng tự động tại sao 1,7 triệu máy bán hàng tự động biến mất trong 25 năm ?
"Tôi đang tìm máy bán hàng tự động để mua hộp nước trái cây cho con, nhưng gần đây tìm được máy bán hàng tự động còn khó hơn cả cửa hàng tiện lợi," một người phụ nữ ngoài 30 tuổi, nội trợ toàn...
Thumbnail bài viết: Đường sắt Hankyu hiện cho phép hành khách đi xuyên qua các nhà ga . Điều kiện là "Chạm thẻ IC giao thông" và "trong vòng 20 phút".
Đường sắt Hankyu hiện cho phép hành khách đi xuyên qua các nhà ga . Điều kiện là "Chạm thẻ IC giao thông" và "trong vòng 20 phút".
Đường sắt Hankyu đã triển khai dịch vụ cho phép hành khách vào khu vực cổng soát vé của nhà ga bằng thẻ IC giao thông như "PiTaPa" hoặc "ICOCA" được ra khỏi khu vực cổng soát vé miễn phí trong...
Thumbnail bài viết: 77% cho rằng hành vi đó "gây khó chịu" . Tại sao lại xảy ra các vấn đề về "hành vi ứng xử trên tàu hỏa" của khách du lịch nước ngoài ?
77% cho rằng hành vi đó "gây khó chịu" . Tại sao lại xảy ra các vấn đề về "hành vi ứng xử trên tàu hỏa" của khách du lịch nước ngoài ?
Các chiến dịch nâng cao nhận thức về phép lịch sự trên tàu là rất cần thiết . Trong những năm gần đây, với sự gia tăng lượng khách du lịch quốc tế, ngày càng nhiều người nước ngoài xuất hiện trên...
Thumbnail bài viết: Nhật Bản : Giá cả tăng cao ảnh hưởng đến ngân sách hộ gia đình. Hơn 2.500 mặt hàng thực phẩm tăng giá, phí bảo hiểm tăng.
Nhật Bản : Giá cả tăng cao ảnh hưởng đến ngân sách hộ gia đình. Hơn 2.500 mặt hàng thực phẩm tăng giá, phí bảo hiểm tăng.
Từ tháng 4 , giá cả thực phẩm, điện nước và phí bảo hiểm xã hội sẽ tiếp tục tăng, gây áp lực lên ngân sách hộ gia đình từ nhiều phía. Khảo sát của Teikoku Databank bao gồm 2.516 mặt hàng thực...
Thumbnail bài viết: Bộ Ngoại giao Trung Quốc cảnh báo người dân không nên đến Nhật Bản sau vụ đột nhập đại sứ quán: "Tình hình an ninh Nhật Bản bất ổn".
Bộ Ngoại giao Trung Quốc cảnh báo người dân không nên đến Nhật Bản sau vụ đột nhập đại sứ quán: "Tình hình an ninh Nhật Bản bất ổn".
Sau vụ một sĩ quan Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản đột nhập vào đại sứ quán Trung Quốc, Bộ Ngoại giao Trung Quốc một lần nữa cảnh báo công dân nước mình nên tránh đến Nhật Bản. Ngày 24 tháng 3, sau...
Thumbnail bài viết: Nhật Bản : Dự luật ngân sách năm tài chính 2026 khó được thông qua trong năm tài chính . Dự luật ngân sách tạm thời dự kiến thông qua vào ngày 30.
Nhật Bản : Dự luật ngân sách năm tài chính 2026 khó được thông qua trong năm tài chính . Dự luật ngân sách tạm thời dự kiến thông qua vào ngày 30.
Thủ tướng Sanae Takaichi đã thông báo tại phiên họp toàn thể của Hạ viện vào ngày 26 rằng, trong trường hợp dự luật ngân sách năm tài chính 2026 hiện đang được thảo luận tại Thượng viện không được...
Thumbnail bài viết: Nhật Bản : Thủ tướng Sanae Takaichi, người "ủng hộ" Tổng thống Trump đang đối mặt với khủng hoảng.
Nhật Bản : Thủ tướng Sanae Takaichi, người "ủng hộ" Tổng thống Trump đang đối mặt với khủng hoảng.
Ngày 25 tháng 3, tin tức cho biết tỷ lệ ủng hộ mới nhất của Tổng thống Donald Trump tại Mỹ là 36%, mức thấp nhất trong nhiệm kỳ thứ hai của ông, gây ra nhiều phản ứng khác nhau ở Nhật Bản. "Nhưng...
Your content here
Top