Cây Tre ở Nhật Bản

Cây Tre ở Nhật Bản

Cũng như ở Việt Nam và các nước châu Á, cây tre gắn bó rất lâu đời trong đời sống người Nhật Bản với những công dụng phổ biến của nó. Trong nghiên cứu về tre trên thế giới, sự kiện Hiroshima bị ném bom nguyên tử năm 1945 được quan tâm như một biểu hiện đặc trưng về sự chịu đựng của loài cây này: "Chỉ vài ngày sao trận bom, cả thành phố hầu như bị san bằng thì người ta đã phát hiện những cây măng mới trong một khu rừng nhỏ ở đó đã lên xanh!"





Trong lịch sử Nhật bản, cây tre cũng là chủ đề của các truyện cổ tích, là biểu hiện của sự may mắn và không thể thiếu trong các lễ hội...

* Nàng công chúa mặt trăng:

Người Nhật tin tưởng rằng tre là một loài cây bí hiểm và độc nhất vô nhị. Nó được coi như một thứ cây thần thánh vì trong ruột rỗng của cây chính là chỗ ở của thánh thần. Một trong những chuyện cổ tích lâu đời nhất ở Nhật là Taketori monogatari (Chuyện kể về người đốn tre) nói lên niềm tin tưởng đó.

Chuyện bắt nguồn từ 900 năm trước và nổi tiếng ở Nhật, kể chuyện một công chúa xinh đẹp từ cung trăng xuống trần giới. Anh thợ đốn tre nghèo đã phát hiện ra nàng công chúa bé xíu giữa thân tre và đem về nhà mình. Công chúa lớn lên rất nhanh thành một cô gái xinh đẹp nên có rất nhiều người đến cầu hôn, nhưng đã đến ngày nàng phải trở về mặt trăng.

Cũng giống như một cây măng, nàng chỉ cao khoảng chưa đầy một tấc lúc người đốn tre phát hiện ra và nàng đã cao lớn nhanh chóng chỉ trong vòng ba tháng. Hầu hết trẻ con Nhật Bản đều biết câu chuyện này dưới cái tên Kaguya-him (tức Công chúa mặt trăng) trong các truyện tranh dành cho trẻ nhỏ.

* Cây tre trong lịch sử Nhật Bản

Từ rất sớm, cây tre đã đóng một vai trò không thể thiếu trong xã hội Nhật Bản. Nó mạnh mẽ, thanh thoát, rất dễ uốn và đáp ứng được nhiều nhu cầu sử dụng trong đời sống hàng ngày.

Những chiếc lược, những rổ rá bằng tre đã được phát hiện vào thời kỳ Jomon ( từ hơn 300 năm trước công nguyên) tại 2 di chỉ khảo cổ học ở Honshu và Kyushu. Điều này cho thấy loài tre đã xuất hiện và phát triển rất rộng ở nhiều nơi trên đất Nhật và nó cũng đã được chế tác thành các vật dụng từ rất lâu. Người ta cũng cho rằng con người đã dùng măng để ăn vào thời kỳ đó.

Qua các thời kỳ, cây tre đã thể hiện ở rất nhiều hình thái...

Vào thời kỳ Yayoi (trước công nguyên 300 năm đến 40 năm sau công nguyên) tre cũng đã được dùng như các công cụ đánh cá như cái bẫy (trap), cái giần, cái sàn (sieve), rổ, bàn chải... Người ta cũng xác định rằng trong thời kỳ Nara (710-794), cây tre đã được dùng làm cán bút, nhạc cụ như sáo trúc Nhật bản (shakuhachi).

Nhiều bức ảnh chụp lại các hiện vật trưng bày ở Bảo tàng tre Nhật Bản khai quật ở Nagaoka-kyo - thủ đô của đế chế Nhật từ năm 784 đến 794 thuộc quận Kyoto, cho thấy từ rất lâu cây tre Madake đã được dùng làm ống dẫn nước. Chúng được phát hiện ở trạng thái như đã được bảo quản cẩn thận, dù đã trải qua đã hơn 1.200 năm! Nhưng khi đưa vào trưng bày ở Bảo tàng thì nó bắt đầu hư hỏng.

Vào thời kỳ Heian (794-1192), cây tre cũng đã được sử dụng làm rất nhiều thứ đồ dùng, từ những vật gia dụng hàng ngày cho đến vật trang trí. Thời kỳ Kamakura và Muromachi ( 192-1573), cây tre cũng được sử dụng chế tạo vũ khí cho các chiến binh Samurai như cung và mũi tên...

Tre luôn là những vật liệu thiết yếu trong việc phân biệt kiểu dáng kiến trúc, Sukiya-zukuri (trường phái kiến trúc nhà ở kết hợp các sắc thái xây dựng đặc biệt cho nghi lễ uống trà (trà thất) xuất hiện trong thời kỳ Azuchi- Momoyama (1573-1603) và Edo (1603-1868). Nó không chỉ dùng làm trụ chống đỡ các tấm phên bằng đất sét mà còn làm vật liệu trang trí trong các góc tường, chỗ hóng mát, làm rèm che và cả đóng trần nhà. Các đồ uống trà dùng trong trà thất cũng được chế tác rất tinh xảo bằng nhiều giống tre khác nhau...

Nước Nhật đã trải qua một giai đoạn hiện đại hóa nhanh chóng từ sau năm 1854. Tuy vậy, cây tre vẫn là loại vật liệu không thể thiếu, kể cả sau khi thất bại trong đệ nhị thế chiến. Cây tre, trên thực tế đã được sử dụng như thứ vật liệu thay thế cho thép trong xây đúc bê tông. Hình ảnh bê tông tre được sử dụng ở sân vận động Kyoto hiện có trưng bày ở Bảo tàng tre Nhật bản là một bằng chứng.

* Nhạc cụ bằng tre

Nhạc cụ truyền thống tiêu biểu làm bằng tre ở Nhật là cây sáo Shakuhachi.

Du nhập vào Nhật từ Trung quốc khoảng cuối thế kỷ thứ 7, sáo trúc Shakuhachi phát triển ở Nhật như một nhạc cụ độc đáo, gợi lên một âm hưởng sâu lắng trong tâm hồn. Sáo này làm từ giống tre Madake. Có bốn lổ để ấn các ngón tay phía trên và một lổ phía dưới để thổi. Sáo Shakuhachi trở thành mẫu mực xác định các nhạc cụ truyền thống với tiêu chuẩn chiều dài là 54,5 cm.

Tuy rất đơn giản, nhưng cây sáo Shakuhachi đòi hỏi người chơi phải rất thành thạo trong việc kiểm soát hơi thổi, tập trung cao độ sự chú ý không chỉ ở chiếc môi, cũng tương tự như thổi sáo của Việt Nam vậy!

* Những món ăn từ măng ở Nhật

Cây măng tre rất có giá ở Nhật bởi hương vị thanh nhã, dáng vẻ mịn màng và là món ăn quan trọng có tính thời vụ của các đầu bếp Nhật. Măng cũng là món cung cấp nhiều chất carbohydrate, dầu thực vật, chất đạm và Vitamin B, giúp cho việc tuần hoàn máu...

Có rất nhiều cách chế biến các món ăn từ măng ở Nhật. Măng của giống tre Mosochiku là món thông dụng do nó lớn, đầy đặn, mềm và thơm hơn các loài măng khác. Có những món thông dụng như: Măng hầm (Nimono), Măng nấu đậu tương (Dengaku), Măng nấu súp với ngọn sancho (Kimone-ae), Măng nướng (Yakimono), Măng tươi ăn sống (Shasùhimi), sup măng (Wanmono) và Măng hầm gạo (Takenoko-gohan).

Mì sợ làm bằng lúa mạch (soba) cũng là một món ăn truyền thống của người Nhật. Nó được đựng trong cái sàn bằng tre như người bạn không thể thiếu để luộc rồi ăn với các loại gia vị như củ cải, hành xanh... Các món ăn mì lạnh soba thường có bán ở các tiệm ăn Nhật Bản.

* Tre và các lễ hội:

+ Koda Matsu

Từ xa xưa, như đã nói, người Nhật tin rằng các thần thánh trú ngụ trong ruột rỗng của cây tre. Cây tre rất được tôn kính cho nên không ai làm điều gì sai trái với nó. Do vậy, ngày nay cây tre cũng đóng vai trò không thể thiếu trong những lễ hội.

Đặc biệt, vật trang trí trong ngày đầu năm mới ở Nhật gọi là Kado-matsu, gồm có một cặp, đặt hai bên lối vào nhà người Nhật. Koda Matsu làm bằng tre, cây thông và mận (bện lại như một chiếc giỏ cắm những cành thông và tre), tượng trưng cho điều may mắn và hy vọng (Cây tre và cây thông luôn xanh tốt giữa mùa đông và cây mận là cây đầu tiên trổ hoa trong mùa Xuân). Phong tục này thể hiện niềm tin rằng Koda Matsu đặt ở cửa nhà ở là để thần thánh mang lại điều tốt đẹp cho một năm mới đang bắt đầu.

+ Omizu-tori:

Omizu-tori (có nghĩa là múc nước - water drawing) là tục lệ được biết tới từ năm 752, tổ chức vào những giờ cuối cùng ngày 12/3 và những giờ đầu của ngày 13/3, là nghi thức trung tâm của lễ hội Shunie tổ chức tại Nigatsudo Hall ở đền Todajii, thuộc quận Nara. Nghi thức này bắt đầu bằng việc vẫy những ngọn đuốc bằng củi tre trên ban công của lâu đài, những tia lửa rải rác rơi xuống đám đông bên dưới để xua đuổi những điều xấu xa. Lúc đó, các vị thầy tu bước đến một giếng nước bên dưới lâu đài múc nước, hiến dâng cho đức Phật.

+ Toka-Ebisu:

Được tổ chức tại Imamiya Shrine, tỉnh Osaka từ ngày 8 đến 12 thágn Giêng hàng năm để cầu sự may mắn cho việc làm ăn. Tên của lễ hội này là phần quan trọng nhất của lễ Mồng 10 tháng Giêng. Trong lễ hội, mọi người đều mua Sasa (loại trúc nhỏ) đặt trên bàn thờ thần Shinto trong nhà mình để cầu lộc. Bình Sasa để trên bàn thờ cho đến lễ hội sang năm mới được thay.

Toka nghĩa là ngày thứ mười của tháng. Ebisu là một trong 7 vị thần may mắn được tôn kính như thần giám hộ việc làm ăn. Kiểu thần tài!

+ Lễ Kanto:

Kanto có nghĩa là cây sào tre và lồng đèn, là lễ hội nổi bật nhất trong liên hoan Tanabata tại thành phố Akita city, bởi như các hình ảnh đã cho thấy, các lồng đèn bằng giấy được treo lên trên những cây ngang được cột vào một chiếc sào tre dài. Vào ban đêm trong những ngày hội, nhiều nhóm thiếu niên trong y phục truyền thống tranh nhau biểu diễn kỹ năng làm cho chiếc sào giữ được thăng bằng trên tay, vai, hông và trán trong lúc họ diễu hành quanh thành phố trong tiếng trống tiếng sáo trúc và những bài hợp ca...

Ngoài ra, ở Nhật còn có các lễ hội Tori-no-ichi (biểu diễn gà trống) vào mùa Thu và lễ hội Hama-ya (Vẻ đẹp của cung tên) vào mùa Đông cũng liên quan đến cây tre.

* Tre và các môn thể thao:

Do tính mềm dẽo dễ uốn và là một loại vật liệu bền như đã nói, cây tre không thể thiếu trong các bộ môn thể thao hiện đại bắt nguồn từ tinh thần nghệ thuật thượng võ của môn Kendo - một bộ môn đánh kiếm Nhật - và Kyudo - nghệ thuật bắn cung. Các môn thể thao mới này nhấn mạnh những nguyên tắc rèn luyện tinh thần hơn là chiến đấu. Chúng nhắm vào mục tiêu phát triển sự khéo léo, thông qua đó để thực hiện các chuẩn mực làm căn cứ thi đấu.

+ Bộ môn kiếm thuật (Kendo)

Trong Kendo hiện đại, cây gậy bằng tre được gọi là Shinai. Shinai là một ống hình trụ rỗng làm từ 4 thanh tre (thường là giống tre makede) buộc chặt lại bằng sợi dây da và bịt kín hai đầu. Các kiếm sĩ phải mang mạng che mặt, yếm che ngực, găng tay và đồ bảo vệ lưng. Họ được huấn luyện nhiều thao diễn về thế chém và tấn công đối phương. Âm thanh của ống tre rỗng gây ấn tượng và truyền cảm xúc mạnh mẽ theo tốc độ di chuyển của các kiếm sĩ.

+ Bộ môn bắn cung Giống tre Mekeda được chọn lựa để chế tạo cánh cung và tre yadake dùng để vót mũi tên. Thông thường người bắn cung giương cung lên và nhắm vào một vòng tròn đường kính khoảng 36cm là mục tiêu cách xa họ 28 mét. Môn bắn cung Kyudo là phương thức rèn luyện cả về thể chất lẫn tinh thần và tầm quan trọng được đặt vào vẻ đẹp của các nghi thức hơn là vào độ chính xác.

(Sưu tầm)
 

Bài viết liên quan

Thumbnail bài viết: Dự báo nắng nóng năm 2026 , “Ngày nắng nóng cực độ” dự kiến xảy ra tại 7-14 địa điểm trên toàn quốc.
Dự báo nắng nóng năm 2026 , “Ngày nắng nóng cực độ” dự kiến xảy ra tại 7-14 địa điểm trên toàn quốc.
Năm nay, dường như chúng ta lại cần phải cảnh giác với nhiệt độ cao nguy hiểm, khoảng 40°C. Theo dự báo của Hiệp hội Khí tượng Nhật Bản, “ngày nắng nóng cực độ” (40°C trở lên) dự kiến sẽ được ghi...
Thumbnail bài viết: Người nước ngoài chi tới 2,4 nghìn tỷ yên cho bất động sản. Dấu hiệu suy thoái giá bất động sản và đất đai, người Nhật không thể mua nổi.
Người nước ngoài chi tới 2,4 nghìn tỷ yên cho bất động sản. Dấu hiệu suy thoái giá bất động sản và đất đai, người Nhật không thể mua nổi.
Khảo sát giá đất năm 2026 cho thấy giá đất ở Nhật Bản đã đạt mức cao nhất kể từ khi bong bóng bất động sản vỡ. Đồng yên yếu đang thu hút các quỹ đầu tư nước ngoài tích cực nhắm mục tiêu vào bất...
Thumbnail bài viết: Vì sao "Thuế độc thân" không được giới trẻ đón nhận ? Cuộc khảo sát 2.000 thành viên thế hệ Z cho thấy sự khác biệt giữa xem xét hệ thống và cảm xúc.
Vì sao "Thuế độc thân" không được giới trẻ đón nhận ? Cuộc khảo sát 2.000 thành viên thế hệ Z cho thấy sự khác biệt giữa xem xét hệ thống và cảm xúc.
Trước thềm cải cách hệ thống mùa xuân, thuật ngữ "thuế độc thân" đang lan truyền trên mạng xã hội. Mặc dù có tác động mạnh mẽ, phản ứng của những người trẻ bị ảnh hưởng trực tiếp lại không hề đơn...
Thumbnail bài viết: Hình mẫu quốc gia nên hướng tới của Nhật Bản: "An ninh công cộng dẫn đầu thế giới" dẫn đầu với 62% , thứ hai là "Năng lực công nghệ".
Hình mẫu quốc gia nên hướng tới của Nhật Bản: "An ninh công cộng dẫn đầu thế giới" dẫn đầu với 62% , thứ hai là "Năng lực công nghệ".
Báo Yomiuri Shimbun và Viện Quan hệ Quốc tế Nhật Bản (JIIA, Tokyo) đã cùng tiến hành một cuộc khảo sát dư luận toàn quốc (qua thư) để tìm hiểu quan điểm của công chúng về tương lai của Nhật Bản...
Thumbnail bài viết: Nhật Bản : Tác động của tình hình Trung Đông kéo dài. Thay đổi môi trường kinh doanh đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ.
Nhật Bản : Tác động của tình hình Trung Đông kéo dài. Thay đổi môi trường kinh doanh đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ.
Tình hình căng thẳng leo thang ở Trung Đông không chỉ gây ra hiện tượng giá dầu thô tăng cao, mà còn bắt đầu ảnh hưởng sâu rộng đến xuất khẩu và chuỗi cung ứng. Sự gia tăng chi phí nhiên liệu...
Thumbnail bài viết: Seven-Eleven dẫn đầu với 21.722 cửa hàng. Khám phá tình hình hiện tại của số lượng cửa hàng tiện lợi tại Nhật Bản.
Seven-Eleven dẫn đầu với 21.722 cửa hàng. Khám phá tình hình hiện tại của số lượng cửa hàng tiện lợi tại Nhật Bản.
Các cửa hàng tiện lợi, thường được gọi là cửa hàng tổng hợp cung cấp nhiều loại hàng hóa, là một lựa chọn phổ biến. Hiện nay có bao nhiêu cửa hàng tiện lợi ở Nhật Bản ? Bài viết này xem xét tình...
Thumbnail bài viết: Nhật Bản : Giá cả tăng đẩy chi phí ngắm hoa anh đào lên mức kỷ lục. Người tiêu dùng thắt chặt chi tiêu, khách du lịch nước ngoài trở thành tâm điểm.
Nhật Bản : Giá cả tăng đẩy chi phí ngắm hoa anh đào lên mức kỷ lục. Người tiêu dùng thắt chặt chi tiêu, khách du lịch nước ngoài trở thành tâm điểm.
Với hoa anh đào nở rộ ở một số vùng, Nhật Bản sắp bước vào mùa ngắm hoa anh đào cao điểm. Trong bối cảnh giá cả thực phẩm và đồ uống thiết yếu cho việc ngắm hoa anh đào tăng cao kỷ lục, người tiêu...
Thumbnail bài viết: Lịch bay mùa hè của Sân bay Kansai giảm 17% . Các tuyến bay đến Trung Quốc giảm 70% do quan hệ Nhật Bản - Trung Quốc
Lịch bay mùa hè của Sân bay Kansai giảm 17% . Các tuyến bay đến Trung Quốc giảm 70% do quan hệ Nhật Bản - Trung Quốc
Sân bay Kansai đã công bố lịch bay mùa hè năm 2026 (từ 29 tháng 3 đến 24 tháng 10) vào ngày 24. Số lượng chuyến bay quốc tế trung bình tại Sân bay Kansai sẽ là 1.202,8 chuyến/tuần, giảm 17% so với...
Thumbnail bài viết: Nhật Bản : Tăng thuế thuốc lá và thuế doanh nghiệp vào tháng tới, thuế thu nhập tăng vào tháng 1 năm sau để tăng cường năng lực quốc phòng.
Nhật Bản : Tăng thuế thuốc lá và thuế doanh nghiệp vào tháng tới, thuế thu nhập tăng vào tháng 1 năm sau để tăng cường năng lực quốc phòng.
Việc tăng thuế nhằm tăng cường năng lực quốc phòng sẽ bắt đầu vào tháng 4. Thuế thuốc lá và thuế doanh nghiệp sẽ được tăng trước, và thuế thu nhập dự kiến sẽ tăng từ tháng 1 năm sau. Mặc dù ba...
Thumbnail bài viết: Báo cáo của WMO cảnh báo lượng nhiệt tích trữ trên Trái đất sẽ đạt mức cao kỷ lục vào năm 2025.
Báo cáo của WMO cảnh báo lượng nhiệt tích trữ trên Trái đất sẽ đạt mức cao kỷ lục vào năm 2025.
Lượng nhiệt tích trữ trên Trái đất sẽ đạt mức cao kỷ lục vào năm 2025, và tác động của sự nóng lên này có thể kéo dài hàng nghìn năm, Liên Hợp Quốc đã đưa ra cảnh báo vào ngày 23. Tổ chức Khí...
Your content here
Top