Ông Kazuhiko Nishi, người cùng Bill Gate là người đặt nền móng cho Microsoft đã gây dựng nên ASCII như một nhà tiên phong của ngành công nghệ thông tin ở Nhật Bản và đã để lại dấu ấn lớn, nhưng sau đó bị đuổi khỏi cả hai công ty và mất tất cả. Cuốn sách viết "Nửa đời người" và "Hồi ức" của ông Nishi đã trở thành một chủ đề lớn.Những năm 1980, khi ông Nishi còn rất năng động, là thời điểm mà ngành sản xuất Nhật Bản, bao gồm cả máy tính cá nhân, rất sôi động. Có thể nói ông Nishi là một trong những người đi đầu. Chúng tôi hỏi ông Nishi, người đã theo dõi ngành sản xuất của Nhật Bản kể từ đó, “tại sao ngành sản xuất của Nhật Bản lại sa sút”, “Nhật Bản nên làm gì từ bây giờ” và “tương lai số hóa của Nhật Bản”.
Q : Tại sao ngành sản xuất Nhật Bản, từng phát triển rực rỡ với tên gọi “Sản xuất tại Nhật Bản " lại suy giảm ?
Tôi phân tích rằng nguyên nhân chính là do nhà máy đã rời khỏi Nhật Bản. Sai lầm lớn nhất là chuyển nhà máy sang những nơi nhân công rẻ hơn như Đài Loan, Trung Quốc, Việt Nam và Thái Lan. Trong khi duy trì một nhà máy ở Nhật Bản, chúng tôi đã tiếp tục cải tiến bằng cách xoay chuyển nó. Lẽ ra phải tiếp tục nỗ lực đó. Đó là điều tồi tệ nhất khi bạn ngừng xây dựng các kỹ năng của mình và từ bỏ quá trình học tập.
Q: Tuy nhiên, với Hiệp định Plaza vào năm 1985, đồng yên tăng giá đều đặn, và nếu sản xuất ở Nhật Bản, giá của sản phẩm sẽ cao và sẽ không bán được, vì vậy tôi nghĩ đó là bối cảnh của việc ra nước ngoài…
Tuy nhiên, ý tưởng không phải là "làm cho nó rẻ và làm cho nó có thể bán được", mà là "tạo ra thứ gì đó có giá trị gia tăng". Ngay cả khi 1 đô la từ mức 360 yên trở thành 100 yên, bạn có thể trả nếu có gấp ba lần giá trị gia tăng. Tôi nghĩ loại ý tưởng đó là cần thiết. Ngành sản xuất Nhật Bản đã chọn con đường dễ dàng mà không làm như vậy . Tôi cảm thấy đó là nguyên nhân của sự suy giảm. Nhiều nhà sản xuất máy tính cá nhân mà tôi biết đã chọn con đường dễ dàng và đến Đài Loan, v.v., và cuối cùng, việc kinh doanh máy tính cá nhân đã dần dần sụp đổ.
Q : Quả nhiên là vậy.
Những gì Nhật Bản phải làm không phải là mở nhà máy ở nước ngoài, mà là đưa công nhân từ những nơi đó đến và tiếp tục sản xuất ở Nhật Bản. Tôi nghĩ rằng điều này là cần thiết . Ví dụ, nó giống như gốm sứ Arita, và bạn không mất toàn bộ quá trình làm gốm sứ Arita ở nước ngoài. Ngay cả khi họ làm như vậy, những người từ nước ngoài đến Nhật Bản để học hỏi và làm cho họ ở Nhật Bản. Có thời điểm, ngành công nghiệp sản xuất Nhật Bản đã từ bỏ điều đó, tôi nghĩ đó là vấn đề lớn nhất, nhưng tôi nghĩ chúng ta có thể điều chỉnh lại quỹ đạo từ bây giờ.
Q : Nguồn gốc của " Sản xuất tại Nhật Bản " đã bị quên lãng . Điều đó có nghĩa đã là một vấn đề ?
Bạn có thể nói như vậy. Nhiều người Nhật đã trở nên ngông cuồng và quen với việc trả lương cao hơn là để "làm ra những thứ thực sự tốt". Do đó, thay vì chỉ đơn giản là "tạo ra những thứ tốt", chúng ta bắt đầu mở các nhà máy để có thể làm cho mọi thứ rẻ hơn. Tôi nghĩ nguồn gốc là vấn đề đó. Ban đầu, về cơ bản là "sản xuất tại Nhật Bản và xuất khẩu", nhưng bây giờ không còn như vậy nữa, vì vậy việc trở thành không thể là đương nhiên. Tất nhiên, ở Trung Quốc cũng sẽ sớm như vậy thôi ... Bây giờ vẫn chưa muộn, vì vậy hãy làm những ở Nhật Bản những món đồ mà bạn có thể mua ở châu Âu hoặc châu Mỹ. Tôi nghĩ tốt hơn là nên trở lại hình thái đó.
Các công ty Nhật Bản đã không quản lý và giám sát đúng cách ngay cả khi họ đến địa điểm sản xuất.
Q : Tạo ra các sản phẩm có giá trị gia tăng cao tại Nhật Bản. Nguyên nhân chính là vì chúng ta đã quên mất một tiền đề lớn như vậy. Nhưng các nhà sản xuất Mỹ cũng đang sản xuất ở nước ngoài phải không ? Vậy tại sao họ lại thành công?
Đó có lẽ là sự khác biệt trong thái độ đối với khu vực địa phương. Nói thẳng ra, các công ty Nhật đã quá lỏng lẻo. Ví dụ, khi một công ty Nhật Bản chuyển việc sản xuất sang Đài Loan, nếu đi đến chỗ công ty thầu phụ của Đài Loan và thúc giục “làm cái kia, làm cái này”, chẳng phải sẽ có rất ít công ty làm được điều đó nếu ta kiên trì đặt hàng 100 hoặc 200 chiếc hay sao ? Tôi biết rất nhiều người đến vùng nông thôn của Đài Loan, nơi đặt nhà máy vào ban ngày và quay trở lại Đài Bắc vào ban đêm để được tiếp đãi tại nhà hàng cao cấp . Như thế này là không được. Theo như tôi biết, người Mỹ đã không làm điều đó. Ví dụ, những người Mỹ được gửi đến từ Apple và những người khác, cho dù đó là Đài Loan hay Trung Quốc, điều tự nhiên là họ có thể nói tiếng địa phương và họ mang rất nhiều đơn đặt hàng từ trụ sở chính mà không cần thông dịch viên, và họ cứ rất kiên trì. Không chỉ vậy, họ còn theo dõi sát sao nhà máy địa phương. Tôi biết nhiều người Mỹ đã trọ tại một khách sạn kinh doanh phía trước nhà máy trong nhiều năm và đã quản lý và giám sát kỹ lưỡng nơi sản xuất .
Q : Thật như vậy sao ?
Đúng vậy, đó không phải chuyện đùa đâu. Theo tôi biết, có rất ít công ty Nhật Bản làm được điều đó. Có bao nhiêu đại diện địa phương có thể nói tốt ngôn ngữ địa phương ? Dù vậy, nó vẫn khá đáng ngờ. Mức độ kỹ lưỡng về vấn đề đó hoàn toàn khác nhau giữa các công ty Nhật Bản và các công ty Mỹ. Đó là lý do tại sao sự nghiêm ngặt của sản xuất là khác nhau. Ta phải bám vào ý tưởng "làm những thứ đồ tốt " trên chính đất nước của mình, sau đó ra nước ngoài nhưng thậm chí còn không giám sát cẩn thận, nên tôi nghĩ việc suy giảm là điều đương nhiên.
Q : Gần đây, do vấn đề Corona mới, chuỗi cung ứng toàn cầu đã ngừng hoạt động và chính phủ đã bắt đầu trợ cấp cho việc đưa các nhà máy ở nước ngoài về Nhật Bản. Ông nhìn nhận gì về động thái này?
Tôi nghĩ đó là một động thái rất tốt. Nếu chính phủ làm kiểu đó một cách nghiêm túc, tôi nghĩ nó chắc chắn sẽ được cải thiện. Số lượng người lao động Nhật Bản "muốn có lương cao" ngày càng tăng, và số lượng người lao động Nhật Bản cam kết "làm ra sản phẩm tốt" đang giảm dần. Tuy nhiên, tôi nghĩ tình hình sẽ sớm tốt hơn nếu các công ty quyết định sẵn sàng nguồn gốc hay nói chính xác là "nâng cao chất lượng " .
Q : Nếu lợi nhuận trong nước của ngành sản xuất tiến triển cùng với thảm họa Corona , khả năng lớn là ngành sản xuất Nhật Bản sẽ hồi sinh ?
Tôi nghĩ là như vậy.
Điều gì thực sự cần thiết cho quá trình số hóa ở Nhật Bản ?
Q : Giờ đây tại Nhật Bản đang thành lập một "Cơ quan kỹ thuật số" và đang cố gắng thúc đẩy số hóa ở nhiều bộ phận khác nhau. Ông nghĩ gì về động thái đó?
Tôi nghĩ điều đó là tốt với tư cách là một chính sách từ trên xuống. Tuy nhiên, số hóa và Internet không phải là bản chất của vấn đề. Tất nhiên, số hóa là quan trọng, nhưng ban đầu là câu chuyện của việc thiết kế “một hệ thống để “thực hiện các thủ tục khác nhau của chính phủ hiệu quả hơn” và “để tiết kiệm thời gian”.
Q : Ý của ông là ngay cả khi chỉ cố gắng tiến hành số hóa, nó sẽ không hoạt động trừ khi thay đổi thiết kế hệ thống ?
Đúng vậy. Nếu duy trì các quy trình kinh doanh không hiệu quả, số hóa sẽ không có nhiều tác dụng. Nhưng tôi không nghĩ nó dễ dàng như vậy. Sẽ có nhiều kháng cự khác nhau. Từ nay về sau, sẽ thất bại nhiều lần, và người phụ trách sẽ bị đuổi việc nhiều lần, nhưng chẳng phải sẽ cải thiện từng chút một hay sao ? Tôi sẽ thử nghĩ như vậy . Ngoài ra, điều mà chúng ta không bao giờ được quên là nhìn rõ các nguyên tắc cơ bản về "điều gì sẽ cải thiện cuộc sống của người dân Nhật Bản" bằng cách thúc đẩy số hóa. Nếu cho là "đủ rồi" thì dù có làm gì cũng không thể làm được.
Q : Xin ông hãy nói cụ thể hơn một chút.
Mặc dù chúng ta đang nói về số hóa và Cơ quan kỹ thuật số, nhưng chưa ai tuyên bố rõ ràng rằng "điều này sẽ được cải thiện". Có những cuộc nói chuyện về việc nâng cao hiệu quả của các thủ tục, nhưng nâng cao hiệu quả hành chính và "cải thiện đời sống của người dân Nhật Bản" không hẳn là như nhau. Tôi không nghĩ rằng bất cứ ai có thể nói rõ ràng về lĩnh vực này. Cũng có số người nói, "Làm điều đó để theo kịp thế giới," và tôi cũng có nghĩ là như vậy, nhưng vậy thì mọi người sẽ không hạnh phúc nếu họ bị tụt lại phía sau thế giới ? Chẳng phải họ chỉ có thể nói được đến thế hay sao ?
Tôi nghĩ thật tệ nếu chính phủ không thể giải thích rõ ràng "lý do thực sự của việc thông tin hóa và số hóa là gì?" Đây là một câu chuyện bị ảnh hưởng đến tiền bạc rất nhiều. Tuy nhiên nói một cách đơn giản, việc người dân trở nên hạnh phúc hơn nếu thực hiện năng suất hóa, thông tin hóa , số hóa chẳng phải không đơn giản như vậy trên thế giới hay sao ?
Làm được điều này, người dân sẽ hạnh phúc ở đâu và như thế nào ? Tôi nghĩ rằng chúng tôi phải đảm bảo rằng phần quan trọng nhất không bị bỏ lại phía sau. Tôi nghĩ cần phải thảo luận kỹ lưỡng về vấn đề này, và tôi cho rằng điều quan trọng là các nghị sĩ, các cơ quan hành chính , các công ty và giới học thuật làm mà không được quên nguồn gốc chính là “sự hạnh phúc của người dân” .
( Tham khảo )
Có thể bạn sẽ thích