Đồng yên đang tan biến trên thị trường toàn cầu. Ngân hàng Nhật Bản đã đi đâu ?
Đúng là Thống đốc Ngân hàng Nhật Bản Kazuo Ueda mới nhậm chức được khoảng 80 ngày và tại các nước G7, việc kiểm soát ngoại hối có xu hướng chủ yếu thuộc trách nhiệm của Bộ trưởng Tài chính.
Tuy nhiên, sự mất giá hiện tại của đồng yên, là điều đáng lo ngại,đang lợi dụng khoảng trống lãnh đạo, thậm chí còn khiến tôi tự hỏi liệu Bộ trưởng Tài chính Nhật Bản Shunichi Suzuki có đang "rút lui" khỏi nhiệm vụ của mình hay không. Ngay cả khi Thủ tướng Fumio Kishida nhận thức được tình hình, ông cũng sẽ không can thiệp nhiều. Vì vậy, ông gửi thông điệp này tới các nhà giao dịch: “Xin mời, hãy tiếp tục đẩy giá yen xuống.”
Cảm giác nguy hiểm này đến từ đâu ? Thứ nhất, việc làm cho đồng yên yếu đi đã trở thành trọng tâm trong chính sách kinh tế của Nhật Bản trong ba thập kỷ qua.
Nhật Bản đã có 16 đời thủ tướng, từ ông Kiichi Miyazawa vào đầu những năm 1990 đến ông Kishida hiện tại, và trong thời gian đó, rất ít chính phủ hoan nghênh đồng yên yếu hơn. Sự mất giá của đồng yên đã hồi sinh cỗ máy xuất khẩu của Nhật Bản, và việc Mỹ và Đức bày tỏ sự không hài lòng của họ là điều đương nhiên.
Tuy nhiên, có một số lý do khiến chính sách giảm giá đồng yên hiện nay có thể đi vào ngõ cụt.
Đầu tiên, Nhật Bản hiện đang trải qua tình trạng lạm phát tồi tệ nhất trong 40 năm qua. Nguyên nhân chính của việc này là do giá năng lượng và lương thực tăng cao, đồng Yên càng mất giá thì cuộc sống của người tiêu dùng càng bị siết chặt và lợi nhuận của các công ty nhập khẩu càng bị suy giảm.
Ngoài ra, nước láng giềng Trung Quốc cũng có thể bị buộc phải giảm giá đồng nội tệ của mình. Với nền kinh tế lớn nhất châu Á và quy mô thương mại lớn nhất châu Á, Trung Quốc có thể làm điều này hiệu quả hơn Nhật Bản. Đồng nhân dân tệ đã chịu áp lực giảm (giảm khoảng 5% từ đầu năm đến nay). Với tốc độ tăng trưởng kinh tế của Trung Quốc đang chậm lại, không khó để tưởng tượng rằng Chủ tịch Tập Cận Bình có thể thúc đẩy cuộc đua giảm giá tiền tệ so với đồng yên.
Và với việc đồng yên giảm 9,4% từ đầu năm đến nay, thật đáng để nhắc lại định nghĩa về "sự điên rồ" của nhà vật lý Albert Einstein.
Einstein đã từng nói rằng sự điên rồ là làm đi làm lại một việc và mong đợi những kết quả khác nhau. Đó chính xác là chính sách kinh tế của Nhật Bản trong 30 năm qua. Kể từ những năm 1990, các Nội các kế nhiệm của Nhật Bản đã tin rằng đồng yên tiếp tục giảm giá sẽ dẫn đến khả năng cạnh tranh cao hơn và tiền lương cao hơn.
Đối với Nhật Bản, giảm giá đồng yên là lối thoát khỏi cuộc khủng hoảng nợ xấu cuối những năm 1990 và đầu những năm 2000, đồng thời cũng là chiến lược quan trọng nhất để chấm dứt giảm phát.
Nội các thứ hai của cố thủ tướng Shinzo Abe, được thành lập vào năm 2012 cũng nhằm mục đích hồi sinh sự đổi mới và cải thiện năng suất thông qua việc giảm giá đồng yên. Kể từ đó, khi sự thống trị của Trung Quốc ngày càng lớn mạnh, những người kế nhiệm của ông Abe là ông Yoshihide Suga và ông Kishida đều cố gắng duy trì sức mạnh kinh tế của Nhật Bản bằng cách thúc đẩy xuất khẩu nhờ đồng yên yếu hơn.
Một vấn đề lớn đối với nỗi ám ảnh về đồng yên yếu hơn nằm ở cái mà kinh tế học gọi là "chi phí cơ hội" (lợi nhuận bị mất do thực hiện một lựa chọn nhất định). Do Nhật Bản ưu tiên chính sách tỷ giá hối đoái nên nước này chậm phản ứng với các vấn đề như cải cách quy định, thúc đẩy đổi mới, cải thiện năng suất và trao quyền cho phụ nữ.
Các doanh nghiệp cũng được bảo vệ nghiêm ngặt, không khuyến khích các công ty lớn như Toyota, Sony và Toshiba cố gắng giành lại vinh quang những năm 1980 của họ. Nhật Bản tụt hậu so với Indonesia và Việt Nam về sản xuất các công ty khởi nghiệp có giá trị doanh nghiệp hơn 1 tỷ USD (tương đương 144 tỷ Yên) .
Chính phủ và Ngân hàng Trung Ương Nhật Bản tìm lối thoát
Trong hoàn cảnh như vậy, ông Ueda đã trở thành người đứng đầu Ngân hàng Nhật Bản vào tháng Tư. Cũng có những hy vọng rằng Ngân hàng Trung Ương Nhật Bản dưới sự lãnh đạo của ông Ueda sẽ chấm dứt 23 năm nới lỏng định lượng đã giúp các công ty kiếm lời . Tuy nhiên, ông Ueda vẫn bị cuốn vào "sự điên cuồng" của Nhật Bản.
Bảng cân đối kế toán của Ngân hàng Trung Ương Nhật Bản, lớn hơn tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của Nhật Bản khoảng 5 nghìn tỷ USD, tiếp tục phình to. Cùng với đó, tỷ giá đồng Yên đang diễn biến ngược chiều với những gì cần thiết cho tập đoàn Nhật Bản hiện tại.
Khi Cục Dự trữ Liên bang (FRB) đề xuất tăng lãi suất hơn nữa, chênh lệch lãi suất giữa Nhật Bản và Mỹ đã mở rộng, dẫn đến việc đồng yên yếu hơn. Cho đến nay, ông Ueda vẫn giữ quan điểm trung lập về sự mất giá của đồng yên, nói rằng, "Các lĩnh vực khác nhau sẽ bị ảnh hưởng tích cực, trong khi những lĩnh vực khác sẽ bị ảnh hưởng tiêu cực."
Người tiêu dùng sẽ không đồng ý. Điều này là do các công ty đã bắt đầu chuyển phần tăng chi phí nhập khẩu vào giá của họ. Ông Ueda cũng thừa nhận rằng lạm phát đang đặt "gánh nặng rất lớn" lên ngân sách hộ gia đình. Tuy nhiên, tôi chưa nghe bất cứ điều gì về những ý tưởng hay chính sách đổi mới của ông.
Mọi thứ có thể thay đổi nếu đồng yên vượt qua mức 145 yen = 1 đô la. Khi đồng yên mất giá đến mức này vào tháng 9 năm 2022, các cơ quan tiền tệ Nhật Bản đã can thiệp vào thị trường ngoại hối để ngăn chặn sự mất giá của đồng yên, và tiến hành mua gần 62 tỷ USD trong hai tháng sau đó.
Nhưng rõ ràng điều đó đã không có hiệu quả. Ông Ueda phải tìm cách thoát khỏi sự điên loạn theo nghĩa mà Einstein đã mô tả. Cũng có thể nói như vậy về Bộ Tài chính Nhật Bản.
Trong những ngày gần đây, chính quyền Kishida đã đặt Bộ trưởng Tài chính Masato Kanda trước micro để một lần nữa báo hiệu cho những người đầu cơ giá xuống đồng yên rằng chính phủ Nhật Bản sẵn sàng can thiệp vào thị trường. Về tỷ giá hối đoái, ông Kanda nói rằng "những biến động quá mức không phản ánh các nguyên tắc cơ bản" là không tốt cho nền kinh tế, bất kể hướng của chúng là gì.
Nhật Bản vốn được biết đến với "thập kỷ mất mát" sau sự sụp đổ của nền kinh tế bong bóng. Sau đó, thập kỷ bị mất được kéo dài thành 20 năm rồi 30 năm do bỏ bê những cải cách cần thiết cho tăng trưởng. Chúng ta sẽ gọi điều này là gì, nếu không phải là sự điên cuống ?
( Nguồn tiếng Nhật )
Đúng là Thống đốc Ngân hàng Nhật Bản Kazuo Ueda mới nhậm chức được khoảng 80 ngày và tại các nước G7, việc kiểm soát ngoại hối có xu hướng chủ yếu thuộc trách nhiệm của Bộ trưởng Tài chính.
Tuy nhiên, sự mất giá hiện tại của đồng yên, là điều đáng lo ngại,đang lợi dụng khoảng trống lãnh đạo, thậm chí còn khiến tôi tự hỏi liệu Bộ trưởng Tài chính Nhật Bản Shunichi Suzuki có đang "rút lui" khỏi nhiệm vụ của mình hay không. Ngay cả khi Thủ tướng Fumio Kishida nhận thức được tình hình, ông cũng sẽ không can thiệp nhiều. Vì vậy, ông gửi thông điệp này tới các nhà giao dịch: “Xin mời, hãy tiếp tục đẩy giá yen xuống.”
Cảm giác nguy hiểm này đến từ đâu ? Thứ nhất, việc làm cho đồng yên yếu đi đã trở thành trọng tâm trong chính sách kinh tế của Nhật Bản trong ba thập kỷ qua.
Nhật Bản đã có 16 đời thủ tướng, từ ông Kiichi Miyazawa vào đầu những năm 1990 đến ông Kishida hiện tại, và trong thời gian đó, rất ít chính phủ hoan nghênh đồng yên yếu hơn. Sự mất giá của đồng yên đã hồi sinh cỗ máy xuất khẩu của Nhật Bản, và việc Mỹ và Đức bày tỏ sự không hài lòng của họ là điều đương nhiên.
Tuy nhiên, có một số lý do khiến chính sách giảm giá đồng yên hiện nay có thể đi vào ngõ cụt.
Đầu tiên, Nhật Bản hiện đang trải qua tình trạng lạm phát tồi tệ nhất trong 40 năm qua. Nguyên nhân chính của việc này là do giá năng lượng và lương thực tăng cao, đồng Yên càng mất giá thì cuộc sống của người tiêu dùng càng bị siết chặt và lợi nhuận của các công ty nhập khẩu càng bị suy giảm.
Ngoài ra, nước láng giềng Trung Quốc cũng có thể bị buộc phải giảm giá đồng nội tệ của mình. Với nền kinh tế lớn nhất châu Á và quy mô thương mại lớn nhất châu Á, Trung Quốc có thể làm điều này hiệu quả hơn Nhật Bản. Đồng nhân dân tệ đã chịu áp lực giảm (giảm khoảng 5% từ đầu năm đến nay). Với tốc độ tăng trưởng kinh tế của Trung Quốc đang chậm lại, không khó để tưởng tượng rằng Chủ tịch Tập Cận Bình có thể thúc đẩy cuộc đua giảm giá tiền tệ so với đồng yên.
Và với việc đồng yên giảm 9,4% từ đầu năm đến nay, thật đáng để nhắc lại định nghĩa về "sự điên rồ" của nhà vật lý Albert Einstein.
Einstein đã từng nói rằng sự điên rồ là làm đi làm lại một việc và mong đợi những kết quả khác nhau. Đó chính xác là chính sách kinh tế của Nhật Bản trong 30 năm qua. Kể từ những năm 1990, các Nội các kế nhiệm của Nhật Bản đã tin rằng đồng yên tiếp tục giảm giá sẽ dẫn đến khả năng cạnh tranh cao hơn và tiền lương cao hơn.
Đối với Nhật Bản, giảm giá đồng yên là lối thoát khỏi cuộc khủng hoảng nợ xấu cuối những năm 1990 và đầu những năm 2000, đồng thời cũng là chiến lược quan trọng nhất để chấm dứt giảm phát.
Nội các thứ hai của cố thủ tướng Shinzo Abe, được thành lập vào năm 2012 cũng nhằm mục đích hồi sinh sự đổi mới và cải thiện năng suất thông qua việc giảm giá đồng yên. Kể từ đó, khi sự thống trị của Trung Quốc ngày càng lớn mạnh, những người kế nhiệm của ông Abe là ông Yoshihide Suga và ông Kishida đều cố gắng duy trì sức mạnh kinh tế của Nhật Bản bằng cách thúc đẩy xuất khẩu nhờ đồng yên yếu hơn.
Một vấn đề lớn đối với nỗi ám ảnh về đồng yên yếu hơn nằm ở cái mà kinh tế học gọi là "chi phí cơ hội" (lợi nhuận bị mất do thực hiện một lựa chọn nhất định). Do Nhật Bản ưu tiên chính sách tỷ giá hối đoái nên nước này chậm phản ứng với các vấn đề như cải cách quy định, thúc đẩy đổi mới, cải thiện năng suất và trao quyền cho phụ nữ.
Các doanh nghiệp cũng được bảo vệ nghiêm ngặt, không khuyến khích các công ty lớn như Toyota, Sony và Toshiba cố gắng giành lại vinh quang những năm 1980 của họ. Nhật Bản tụt hậu so với Indonesia và Việt Nam về sản xuất các công ty khởi nghiệp có giá trị doanh nghiệp hơn 1 tỷ USD (tương đương 144 tỷ Yên) .
Chính phủ và Ngân hàng Trung Ương Nhật Bản tìm lối thoát
Trong hoàn cảnh như vậy, ông Ueda đã trở thành người đứng đầu Ngân hàng Nhật Bản vào tháng Tư. Cũng có những hy vọng rằng Ngân hàng Trung Ương Nhật Bản dưới sự lãnh đạo của ông Ueda sẽ chấm dứt 23 năm nới lỏng định lượng đã giúp các công ty kiếm lời . Tuy nhiên, ông Ueda vẫn bị cuốn vào "sự điên cuồng" của Nhật Bản.
Bảng cân đối kế toán của Ngân hàng Trung Ương Nhật Bản, lớn hơn tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của Nhật Bản khoảng 5 nghìn tỷ USD, tiếp tục phình to. Cùng với đó, tỷ giá đồng Yên đang diễn biến ngược chiều với những gì cần thiết cho tập đoàn Nhật Bản hiện tại.
Khi Cục Dự trữ Liên bang (FRB) đề xuất tăng lãi suất hơn nữa, chênh lệch lãi suất giữa Nhật Bản và Mỹ đã mở rộng, dẫn đến việc đồng yên yếu hơn. Cho đến nay, ông Ueda vẫn giữ quan điểm trung lập về sự mất giá của đồng yên, nói rằng, "Các lĩnh vực khác nhau sẽ bị ảnh hưởng tích cực, trong khi những lĩnh vực khác sẽ bị ảnh hưởng tiêu cực."
Người tiêu dùng sẽ không đồng ý. Điều này là do các công ty đã bắt đầu chuyển phần tăng chi phí nhập khẩu vào giá của họ. Ông Ueda cũng thừa nhận rằng lạm phát đang đặt "gánh nặng rất lớn" lên ngân sách hộ gia đình. Tuy nhiên, tôi chưa nghe bất cứ điều gì về những ý tưởng hay chính sách đổi mới của ông.
Mọi thứ có thể thay đổi nếu đồng yên vượt qua mức 145 yen = 1 đô la. Khi đồng yên mất giá đến mức này vào tháng 9 năm 2022, các cơ quan tiền tệ Nhật Bản đã can thiệp vào thị trường ngoại hối để ngăn chặn sự mất giá của đồng yên, và tiến hành mua gần 62 tỷ USD trong hai tháng sau đó.
Nhưng rõ ràng điều đó đã không có hiệu quả. Ông Ueda phải tìm cách thoát khỏi sự điên loạn theo nghĩa mà Einstein đã mô tả. Cũng có thể nói như vậy về Bộ Tài chính Nhật Bản.
Trong những ngày gần đây, chính quyền Kishida đã đặt Bộ trưởng Tài chính Masato Kanda trước micro để một lần nữa báo hiệu cho những người đầu cơ giá xuống đồng yên rằng chính phủ Nhật Bản sẵn sàng can thiệp vào thị trường. Về tỷ giá hối đoái, ông Kanda nói rằng "những biến động quá mức không phản ánh các nguyên tắc cơ bản" là không tốt cho nền kinh tế, bất kể hướng của chúng là gì.
Nhật Bản vốn được biết đến với "thập kỷ mất mát" sau sự sụp đổ của nền kinh tế bong bóng. Sau đó, thập kỷ bị mất được kéo dài thành 20 năm rồi 30 năm do bỏ bê những cải cách cần thiết cho tăng trưởng. Chúng ta sẽ gọi điều này là gì, nếu không phải là sự điên cuống ?
( Nguồn tiếng Nhật )
Có thể bạn sẽ thích