Nhật Bản thường được cho là quốc gia có "nền kinh tế lớn thứ ba trên thế giới" sau Mỹ và Trung Quốc ( cho đến năm 2008, Nhật Bản có nền kinh tế lớn thứ hai trên thế giới). Vị trí thứ ba ở đây là bảng xếp hạng "tổng" GDP. Tuy nhiên, thông thường trên thế giới thường so sánh trình độ kinh tế của một quốc gia không phải bằng “tổng số” GDP mà bằng “bình quân đầu người”.
GDP bình quân đầu người của Nhật Bản năm 2021 là 39.340 USD, đứng thứ 28 trên thế giới (theo khảo sát của IMF). Năm 2000, Nhật Bản có GDP bình quân đầu người lớn thứ hai trên thế giới, nhưng đã tiếp tục giảm kể từ đó, và nằm ở cuối bảng xếp hạng của các nước phát triển.
Khi nói đến nền kinh tế, các số liệu như chỉ số tâm lý kinh doanh, tỷ lệ lạm phát, tỷ lệ thất nghiệp và mức lương trung bình thường được tính đến, nhưng đây chỉ là một phần của nền kinh tế. GDP bình quân đầu người là đánh giá toàn diện quan trọng nhất, nhưng điều này không nhận được nhiều sự quan tâm ở Nhật Bản.
GDP bình quân đầu người của Nhật Bản và các nước lớn đã thay đổi như thế nào ? Sẽ nhìn thấy những vấn đề gì từ đó tại Nhật Bản ? Hãy cùng phân tích GDP bình quân đầu người trên thế giới . Dữ liệu GDP trong văn bản dựa trên số liệu thống kê của IMF.
■ Nhật Bản không còn là "nhà lãnh đạo của châu Á"
Đầu tiên là so sánh GDP bình quân đầu người với các nước lớn và khẳng định vị thế của Nhật Bản.
Người ta thường nói "thời kỳ bong bóng là đỉnh cao của nền kinh tế Nhật Bản" và "30 năm mất mát sau khi bong bóng vỡ", nhưng năm 1990 là Nhật Bản xếp thứ 8 và năm 2000 là thứ hạng cao nhất từ trước đến nay mà Nhật Bản có thể đạt được ( vị trí thứ 2 ). Nếu so sánh trên trường quốc tế, có thể thấy năm 2000 là thời kỳ đỉnh cao của nền kinh tế Nhật Bản.
Về sự trì trệ của nền kinh tế Nhật Bản kể từ năm 2000, có những lập luận như "cuộc cải cách Koizumi - Takenaka đã phá hủy Nhật Bản", "Chính quyền của Đảng Dân chủ thật đáng thất vọng", và "Abenomics đã hồi sinh Nhật Bản". Tuy nhiên, xếp hạng của Nhật Bản đã giảm đều đặn trong 20 năm qua, và điều phù hợp là “không chính phủ nào có thể ngăn chặn đà suy giảm của nền kinh tế Nhật Bản”.
Ngoài ra, Hàn Quốc ( vị trí thứ 30, 34,801$ ) và Đài Loan (vị trí thứ 32, 33,705$ ) đang tiến sát ngay dưới Nhật Bản và việc Nhật Bản bị vượt qua chỉ là vấn đề thời gian. Trung Quốc là quốc gia nghèo nhất vào năm 1990, với chỉ 347 đô la, đứng thứ 135 trong số 149 quốc gia từ lúc thu thập dữ liệu, nhưng đã phát triển nhanh chóng, tăng lên 12.359$ và xếp thứ 65 vào năm 2021.
Nhật Bản từ lâu đã tự nhận mình là "nhà lãnh đạo của châu Á." Tuy nhiên, với tình hình gần đây ở Nhật Bản và các nước châu Á khác, cái tên này không còn thực tế nữa.
■ Các nước nhỏ, tài chính, di dân là những từ khóa
Tiếp theo, chúng ta hãy xem quốc gia nào có thứ hạng cao.
Tính đến năm 2021, đứng đầu thế giới là Luxembourg ( tên chính thức là Đại công quốc Luxembourg ) với mức GDP bình quân đầu người đạt 136.701 USD. Luxembourg đứng đầu danh sách kể từ năm 1993. Dưới đây là một số yếu tố thành công của Luxembourg mà không được Nhật Bản biết đến.
Luxembourg là một quốc gia nhỏ với dân số 630.000 người và diện tích 2586 km vuông ( dân số tương đương tỉnh Shimane và diện tích gấp 1,18 lần Tokyo ). Ban đầu nơi này là một quốc gia công nghiệp tập trung vào ngành công nghiệp thép, nhưng sau cuộc khủng hoảng dầu mỏ vào những năm 1970, Luxembourg đã thay đổi cơ cấu sang ngành tài chính. Thị trường Luxembourg hiện là trung tâm tài chính lớn thứ hai ở châu Âu sau London.
Luxembourg, quốc gia có dân số nhỏ, luôn thiếu lao động. Luxembourg đã tích cực và liên tục tiếp nhận người di cư trong hơn 100 năm để bù đắp cho sự thiếu hụt lao động. Hiện nay, người nhập cư chiếm 47,3% tổng dân số (cao nhất thế giới), và gần một nửa dân số là người nhập cư.
Phản ánh xã hội đa quốc gia, ba ngôn ngữ chính thức là tiếng Luxembourg, tiếng Đức và tiếng Pháp được người dân sử dụng phù hợp theo tình hình. Tuy nhiên, trong kinh doanh tài chính, tiếng Anh đã trở thành ngôn ngữ chính thức trên thực tế.
Luxembourg đã (1) chuyển từ ngành sản xuất có giá trị gia tăng thấp sang ngành tài chính có giá trị gia tăng cao, (2) chấp nhận một lượng lớn người nhập cư, (3) cung cấp dịch vụ kinh doanh tài chính cho người dân Luxembourg cho những người nhập cư xuất sắc và lao động giản đơn cho những người nhập cư không xuất sắc .
Một chiến lược quốc gia như vậy không phải là một bằng sáng chế độc quyền của Luxembourg. Trong số các quốc gia xếp hạng hàng đầu, Ireland (vị trí thứ 2, 99.013 USD ), Thụy Sĩ (vị trí thứ 3, 93.720 USD ) và Singapore xếp hàng đầu châu Á (vị trí thứ 7, 72.795 USD ) đều là các quốc gia nhỏ, giống như Luxembourg. Các nước trên có một chiến lược quốc gia rất giống nhau.
Chiến lược lớn đi kèm với sự phản đối của công chúng. Tuy nhiên, ở một quốc gia nhỏ, việc đạt được sự đồng thuận quốc gia dưới sự kiểm soát chính trị tương đối dễ dàng. Luxembourg là một quốc gia quân chủ lập hiến, trong đó gia đình Nassau-Weilburg thừa kế chức vụ Đại công tước Luxembourg, người có quyền lực chính trị mạnh mẽ. Singapore là một quốc gia độc tài độc đảng trên thực tế bởi PAP (Đảng Hành động Nhân dân).
Nói cách khác, các từ khóa phổ biến cho các quốc gia xếp hạng hàng đầu là "quốc gia nhỏ", "tài chính" và "người nhập cư". Nhìn vào GDP bình quân đầu người, ba điểm này có thể nói là điều kiện để một quốc gia thành công về kinh tế.
■ Tham khảo ở Mỹ và Đức
Đối với một "cường quốc" như Nhật Bản, với dân số 120 triệu người, việc học theo như Luxembourg và Singapore là điều không thực tế. Có phải nền kinh tế Nhật Bản trở nên xám xịt vì không có cách nào để làm như vậy ?
Ở đây, tôi muốn nói đến Mỹ và Đức, là những "cường quốc" như Nhật Bản và chủ yếu phát triển thịnh vượng trong ngành sản xuất trong thế kỷ 20. Trong khi Nhật Bản đang giảm dần vị thế , Mỹ nằm trong top 10 ( thứ 6, 69.231 USD) và Đức nằm trong top 20 ( thứ 18, 50.795 USD ) , duy trì trong một thời gian dài.
Ba điểm sau đây là điểm chung của Mỹ và Đức và khác với Nhật Bản.
① Chấp nhận người nhập cư. Tỷ lệ người nhập cư trong tổng dân số cao là 15,3% ở Mỹ và 18,8% ở Đức. Cả hai quốc gia đều gặp khó khăn bởi lượng người nhập cư gia tăng trong những năm gần đây, nhưng về lâu dài, người nhập cư đã làm cho nền kinh tế của hai nước này trở nên phức tạp hơn.
② Đổi mới trong sản xuất. Giống như xe điện ở Tesla ở Mỹ và "Công nghiệp 4.0" ở Đức, ngành công nghiệp sản xuất ở Đức và Mỹ đang mạnh dạn đổi mới sản xuất bằng cách kết hợp công nghệ thông tin.
③ Hình thành tổ chức trong các lĩnh vực tăng trưởng như công nghệ thông tin và tài chính. Các nước Mỹ và Đức đã và đang nghiên cứu việc hình thành các tổ hợp công nghiệp trong các lĩnh vực tăng trưởng như công nghệ thông tin và tài chính, chẳng hạn như Thung lũng Silicon ở Mỹ và thị trường tài chính Frankfurt ở Đức.
Để vực dậy nền kinh tế Nhật Bản, cần phải thực hiện ba cải cách này.
Vậy thì, liệu Nhật Bản có thể tiến hành cải cách trong tương lai, theo sau các quốc gia xếp hạng hàng đầu ? Cá nhân tôi nghĩ rằng Nhật Bản sẽ khó có thể thực hiện những cải cách lớn theo ý mình. Điều này là do cách suy nghĩ của chính phủ và người dân về “sự giàu có” về cơ bản là khác nhau giữa các quốc gia có thứ hạng cao hơn và Nhật Bản.
■ Sự dồi dào và bình đẳng là hai mệnh đề trái ngược nhau
Ở nhiều quốc gia có thứ hạng cao, "làm giàu thông qua tăng trưởng kinh tế" là chính sách quốc gia trên thực tế. Ngay cả khi sự chênh lệch kinh tế của người dân nới rộng ra một chút, nếu cả nước tăng trưởng kinh tế, thì số người có đời sống sung túc tuyệt đối sẽ tăng lên.
Mặt khác, giống như Singapore đã từng khuyến khích nữ giới là sinh viên tốt nghiệp đại học sinh con để tăng số đứa trẻ ưu tú, chính phủ các nước có thứ hạng cao hơn không đặt nặng vấn đề “bình đẳng và hòa hợp dân tộc”.
Và người dân của các quốc gia hàng đầu ủng hộ chiến lược quốc gia của các chính phủ này. Có vẻ không bằng lòng với hệ thống chính trị áp bức, nhưng đúng như dự định của chính quyền, đời sống của người dân ngày càng giàu có.
Mặt khác, ở Nhật Bản, cả chính phủ và người dân đều hướng tới mục tiêu “bình đẳng và hòa hợp dân tộc”. "Sự sung túc thông qua tăng trưởng kinh tế" không phải là một mục tiêu quá quan trọng.Nói một cách cực đoan, họ nghĩ, "Mọi người hòa thuận với nhau và sống trong cảnh nghèo đói thì tốt hơn là cho một xã hội có khoảng cách giàu nghèo."
Nhưng nếu sự sụt giảm tiếp tục, điều gì sẽ xảy ra với Nhật Bản ? Hiện tại chúng ta có thể kiếm sống nhờ tích lũy của quá khứ, nhưng cuối cùng người, hàng hóa và tiền bạc sẽ không được thu thập từ thế giới, và chúng ta sẽ khó khăn để “sống chung và nghèo khó”.
Cả chính phủ và người dân sẽ cần phải đối mặt với những thay đổi của GDP bình quân đầu người và đối mặt với thực tế là “giàu có và bình đẳng là mối quan hệ đánh đổi”.
( Nguồn tiếng Nhật )
Có thể bạn sẽ thích