Kinh tế Nhật Bản 2026: Muốn tăng lương, trước hết phải “cứu” đồng yên

kamikaze

Trong khi Chính phủ của Thủ tướng Sanae Takaichi đặt mục tiêu xây dựng “nền kinh tế mạnh” và mang lại “hy vọng” cho người dân, thì giới kinh tế – doanh nghiệp lại có ý kiến : Nếu không xử lý vấn đề đồng yên mất giá, thì tăng lương chỉ nằm trên giấy.

Chủ tịch Keidanren(Liên đoàn Doanh thương Nhật Bả), ông Tsutsui Yoshinobu và Chủ tịch Phòng Thương mại Nhật Bản ông Kobayashi Ken đều nhận định: Nếu muốn người dân thực sự “cảm thấy mình khá hơn”, thì phải chặn được vòng xoáy giá cả tăng do đồng yên yếu. Đây không chỉ là câu chuyện kinh tế thuần túy, mà là câu chuyện về niềm tin vào chính sách.

Tăng lương nhưng vẫn nghèo đi

Hai năm qua, Nhật Bản chứng kiến những đợt tăng lương khá mạnh, đặc biệt ở các tập đoàn lớn – trên 5%. Trên lý thuyết, đó là tín hiệu tích cực:
doanh nghiệp có lãi → tăng lương → tiêu dùng tăng → kinh tế vận động.

Nhưng thực tế lại khác:

giá sinh hoạt tăng nhanh hơn,
thu nhập thực tế liên tục âm,
người dân không thấy “giàu hơn”, chỉ thấy “đắt đỏ hơn”.

Tức là, nếu đồng yên yếu tiếp tục đẩy chi phí nhập khẩu năng lượng và thực phẩm lên cao, thì mọi nỗ lực tăng lương sẽ bị bào mòn ngay lập tức.

Cái giá của chính sách chi tiêu mở rộng

Kể từ khi Chính phủ Takaichi theo đuổi đường lối chi tiêu tài khóa mở rộng, thị trường đã đặt ra những câu hỏi:

tài chính công có bền vững không?
kỷ luật ngân sách ở đâu?
Nhật Bản có đang đánh đổi tương lai để giải quyết hiện tại?

Niềm tin lung lay → đồng yên suy yếu.
Ở bề mặt, xuất khẩu được lợi.
Nhưng trong đời sống thực, hộ gia đình và doanh nghiệp nhỏ trả giá nặng nề.

Một nền kinh tế không thể coi là “mạnh” nếu người lao động không cảm nhận được sức mạnh đó trong đời sống hàng ngày.

Khi doanh nghiệp lớn và doanh nghiệp nhỏ cùng nhìn về một hướng

Điểm quan trọng là: lần này, doanh nghiệp lớn và doanh nghiệp nhỏ đều nói cùng một điều.

Tập đoàn lớn: cần tỷ giá ổn định để duy trì tăng lương.
Doanh nghiệp nhỏ: đơn giản là không chịu nổi chi phí đầu vào.

Ngay cả khi Ngân hàng Trung ương Nhật Bản tăng lãi suất – điều chắc chắn gây áp lực lên doanh nghiệp – nhiều tiếng nói trong giới kinh doanh vẫn ủng hộ, vì đó là con đường cần thiết để bảo vệ đồng yên.

Chủ tịch Phòng Thương mại còn nói thẳng: người dân Nhật cần học cách chấp nhận một mức tăng giá nhất định nếu muốn xã hội thoát khỏi tâm lý “giá phải giảm mới là tốt” – thứ đã kéo nền kinh tế Nhật Bản mắc kẹt suốt hơn 20 năm.

“Nền kinh tế mạnh” cần nhiều hơn lời tuyên bố

Giới kinh tế không phản đối mục tiêu “kinh tế mạnh” của Chính phủ Takaichi. Nhưng họ nhắc một điều căn bản:
sức mạnh kinh tế không chỉ đến từ chi tiêu ngân sách và những lời nói mạnh mẽ. Nó dựa trên niềm tin của thị trường và sự ổn định trong kỳ vọng của người dân.

Niềm tin đó phụ thuộc vào:

tỷ giá có ổn định hay không,
tài khóa có kỷ luật hay không,
chính sách tiền tệ có nhất quán không,
và quan trọng nhất: người dân có “thở được” hay chưa.

Nhật Bản đang đứng giữa bài kiểm tra lớn

Nhật Bản đang mắc kẹt giữa những nghịch lý:

Không tăng lương → xã hội trì trệ.
Tăng lương trong khi đồng yên suy yếu → người dân vẫn nghèo đi.
Siết tài khóa quá mạnh → tăng trưởng có nguy cơ chậm lại.
Không siết → đồng yên tiếp tục mất giá.

Vì vậy, khi Keidanren và Phòng Thương mại nói “cần điều chỉnh đồng yên”, đó không chỉ là kiến nghị kỹ thuật.
Đó là lời nhắc rằng: Tương lai kinh tế Nhật Bản phụ thuộc vào khả năng cân bằng giữa tăng trưởng, tài khóa và đời sống người dân.

Năm 2026 vì thế không chỉ là một năm mới.
Nó có thể sẽ là năm trả lời câu hỏi:
Nhật Bản có thực sự bước thoát khỏi bóng tối của giảm phát và bước sang một giai đoạn tăng trưởng lành mạnh – hay không.