Xã hội Nhật Bản : Bản chất của vấn đề còn sót lại đằng sau việc “bãi bỏ” chương trình đào tạo thực tập sinh kỹ năng.

Xã hội Nhật Bản : Bản chất của vấn đề còn sót lại đằng sau việc “bãi bỏ” chương trình đào tạo thực tập sinh kỹ năng.

“Hệ thống đào tạo thực tập sinh kỹ năng nước ngoài sẽ bị bãi bỏ.” Vào giữa tháng 4 năm nay, báo chí và truyền hình đã loan tin rộng rãi như vậy. Điều này là do hội đồng chuyên gia của chính phủ, đang xem xét sửa đổi hệ thống, đã biên soạn một báo cáo tạm thời kêu gọi bãi bỏ đào tạo thực tập sinh kỹ năng và tạo ra một hệ thống mới. Báo cáo cuối cùng sẽ được trình bày vào mùa thu này và chính phủ dự kiến sẽ đệ trình dự luật thành lập hệ thống mới trong phiên họp thường kỳ của Quốc hội vào năm tới.

Đến cuối năm 2022, đã có 324.940 người nước ngoài làm việc tại Nhật Bản thông qua hệ thống thực tập sinh. Ba mươi năm đã trôi qua kể từ khi hệ thống được thành lập, và mặc dù thực tập sinh hiện là lực lượng lao động không thể thiếu đối với những ngành nghề đang thiếu hụt lao động, nhưng nhiều vấn đề cũng đã được chỉ ra.

Mục đích của hệ thống nhằm đóng góp quốc tế cho các nước đang phát triển thông qua "chuyển giao kỹ năng" và "phát triển nguồn nhân lực", đã trở thành một cái cớ. Thực tập sinh không có quyền tự do “chuyển việc” - thay đổi nơi làm việc, và những vụ vi phạm nhân quyền như bị hành hung tại nơi làm việc đã xảy ra . Hàng ngàn thực tập sinh cũng biến mất khỏi nơi làm việc của họ mỗi năm. Với việc một hệ thống như vậy bị “xóa bỏ”, giọng điệu của các phương tiện truyền thông chính thống nói chung là tích cực. Tuy nhiên, có những tiếng nói không xuất hiện trên các phương tiện truyền thông tại các địa điểm tiếp nhận thực tập sinh.

"Báo cáo tạm thời vẫn còn đầy sự lừa dối. Các vấn đề thiết yếu cũng đang bị bỏ qua."

Sự "lừa dối" là gì?" Và những “vấn đề cốt yếu” xung quanh các thực tập sinh là gì ?

ダウンロード - 2023-05-25T163607.478.webp


Đầu tiên, tại sao hệ thống thực tập sinh bị bãi bỏ "tại thời điểm hiện tại "? Một nguyên nhân chính là vụ hành hung một thực tập sinh Việt Nam làm việc tại một công ty xây dựng ở thành phố Okayama, được phát hiện vào tháng 1 năm 2022. Một video quay cảnh một thực tập sinh bị một đồng nghiệp Nhật Bản hành hung đã được giới truyền thông chọn lọc và trở thành tin tức trên toàn quốc.

Sau đó vào tháng 2 , Bộ trưởng Bộ Tư pháp Yoshihisa Furukawa (vào thời điểm đó), người có thẩm quyền đối với chương trình đào tạo thực tập sinh đã hành động. Ông bắt đầu một nhóm nghiên cứu với các chuyên gia để xem xét hệ thống. Vào tháng 7 cùng năm, việc thành lập một hội đồng chuyên gia đã được công bố, và sau đó hệ thống này được đề xuất bãi bỏ.

"Vậy chính xác thì hệ thống mới sẽ thay đổi điều gì?" Báo cáo tạm thời của hội nghị đưa ra chính sách nới lỏng việc chuyển giao thực tập sinh. Ngoài ra, có thông tin cho rằng "các tổ chức giám sát", thường bị chỉ trích vì lập trường hướng về công ty hơn là đối với thực tập sinh, sẽ bị "điều chỉnh và loại bỏ nghiêm khắc" nếu họ không thể "ngăn chặn hoặc khắc phục các vi phạm nhân quyền". Vì vậy các tổ chức giám sát ác ý đã bị xử lý như hủy bỏ ủy quyền. Ngay cả việc chuyển giao thực tập sinh cũng được công nhận nếu có vấn đề với nơi làm việc.

Mặt khác, chế độ thực tập sinh đến Nhật Bản thông qua một "tổ chức phái cử" ở nước họ và làm việc thông qua sự sắp xếp của một tổ chức giám sát sẽ không thay đổi. Nói cách khác, sự khác biệt giữa hệ thống đào tạo thực tế và hệ thống mới là các hạn chế đối với việc chuyển giao học viên được nới lỏng và sự giám sát của các tổ chức giám sát được tăng cường.

Tuy nhiên, rất khó để loại bỏ các hạn chế ủy quyền. Các công ty chấp nhận thực tập sinh trả hàng trăm nghìn yên cho mỗi học viên để được đào tạo tiếng Nhật nâng cao. Nếu được chuyển giao ngay sau khi đến Nhật Bản, các công ty sẽ không thể thu hồi chi phí.

Nếu chính phủ muốn bảo vệ nhân quyền của các thực tập sinh, có những vấn đề khác cần được giải quyết trước tiên. Đó là “món nợ” mà họ mang theo khi sang Nhật.

eda0c2450f3a102c9c3cef745b1fd6df.webp


Về nguyên tắc, thực tập sinh có thể đến Nhật Bản mà không phải chịu bất kỳ gánh nặng tài chính nào. Mặc dù vậy, trong nhiều trường hợp, các tổ chức phái cử ở nước họ thu một khoản phí lớn, đặc biệt là trong trường hợp người Việt Nam chiếm đa số thực tập sinh, và số tiền lên tới khoảng 1 triệu yên.

Chính phủ Việt Nam đã quy định mức phí tối đa là "3.600 đô" (khoảng 500.000 yên). Bản thân việc cho phép thu phí theo cách này đã là một hành động đi ngược lại mục đích của hệ thống, nhưng thực tế là ngay cả giới hạn trên cũng không được tuân thủ. Tại sao. Điều này là do các cơ quan phái cử và các quan chức chính phủ Việt Nam có liên hệ với nhau như thông qua hối lộ.

Các học viên là những thanh niên nghèo ngay tại địa phương nên họ sống dựa vào nợ nần để đóng học phí. Gánh nặng nợ nần này gây ra nhiều vấn đề sau khi đến Nhật Bản. Một trong số đó là "sự biến mất".

Và nhiều phương tiện truyền thông đổ lỗi cho "sự biến mất" đối với các hạn chế "thay đổi công việc". Tuy nhiên, tình hình tại hiện trường lại khác. Một nhân viên người Việt làm việc tại một tổ chức giám sát ở Tokyo cho biết:

"Có hai lý do chính khiến họ mất tích. Một là họ không thích làm việc chăm chỉ và làm việc bất hợp pháp để kiếm tiền dễ dàng. Tình trạng này phổ biến ở những thực tập sinh làm việc trong ngành xây dựng. Vì điều này sẽ không thay đổi nên số lượng mất tích sẽ không giảm ngay cả khi các hạn chế được nới lỏng. Một lý do khác là nợ nần. Vì lương của các thực tập sinh thấp nên họ phải làm việc bất hợp pháp để nhanh chóng trả nợ."

Số lượng thực tập sinh biến mất trong nửa đầu năm 2022 lên tới 3.798 người , gần bằng con số 9.000 người biến mất trong năm 2018. 73% trong số họ là người Việt Nam. Có thể thấy “nợ nần” là nguyên nhân dẫn đến sự biến mất. Tuy nhiên, báo cáo tạm thời (tóm tắt) chỉ đề cập đến những điều sau đây để giải quyết vấn đề nợ.

Nếu muốn thực hiện các biện pháp hiệu quả, phí của cơ quan phái cử phải do người sử dụng lao động ở Nhật Bản chịu hoàn toàn và việc thu tiền từ thực tập sinh phải bị nghiêm cấm. Trong trường hợp đó, "tiền lãi" đối với việc phái cử sẽ bị dập tắt. Chính phủ nước đối tác có thể phật lòng và ngừng gửi nhân lực sang Nhật Bản. Nếu điều đó xảy ra, sẽ không thể đảm bảo số lượng thực tập sinh . Lo sợ điều này, phía Nhật Bản ngần ngại không muốn sang nước phái cử.

Mặt khác, có một số chủ đề mà hội đồng chuyên gia đã tránh chạm vào. Câu hỏi đặt ra là: những người thực tập sinh có thực sự cần thiết không, và họ được tiếp nhận "cho ai"?

Theo các cơ quan được ủy quyền "Tổ chức đào tạo thực tập sinh kỹ năng nước ngoài", trong số 171.387 trường hợp được cấp chứng chỉ đào tạo năm 2021, số lượng lớn nhất theo ngành là "xây dựng" với 35.606 trường hợp (20,8% trên tổng số) , tiếp theo là 33.346 trường hợp (19,5% trên tổng sô ) ở ngành "sản xuất thực phẩm". Bao gồm cả "máy móc" và "dệt may", hơn 40% thực tập sinh làm việc trong ngành sản xuất. Mặt khác, "nông nghiệp", vốn có hình ảnh dựa dẫm vào thực tập sinh, chỉ ở dưới 10% và ngành"chăm sóc điều dưỡng" chỉ dưới 5%.

“Bản chất” có thể thấy từ các ngành muốn thực tập sinh nhất

9 (51).webp


Nhìn vào số lượng thực tập sinh của ngành "chế biến thực phẩm" theo ngành nghề, "chế biến rau" chiếm hơn một nửa và chiếm số lượng lớn nhất so với các ngành khác. "Chế biến rau'' là công việc tại nơi sản xuất cơm hộp bán tại các cửa hàng tiện lợi và siêu thị. Nói cách khác, những nơi muốn thực tập sinh nhất là những nơi như “nhà máy sản xuất cơm hộp”. Nhiều thực tập sinh được nhận giao cơm trưa giá rẻ. “Bản chất” của việc tiếp nhận thực tập sinh có lẽ nằm ở đây. Tuy nhiên, cả mặt đúng và mặt tiêu cực của việc tiếp nhận đều chưa được xác minh.

Đằng sau việc “xóa bỏ” hệ đào tạo thực tập sinh còn có một phong trào lớn khác. Để chấp nhận lao động nước ngoài, dự kiến tình trạng cư trú "lao động kỹ năng đặc định" do chính phủ đã thành lập vào năm 2019 sẽ được mở rộng.

Ngoài trình độ tiếng Nhật, cần phải vượt qua bài kiểm tra trình độ do từng ngành áp dụng để đạt được trình độ kỹ năng cụ thể. Tuy nhiên, chỉ những người nước ngoài đã làm thực tập sinh từ 2 năm 10 tháng trở lên mới được chuyển đổi trình độ mà không cần thi. Tính đến cuối năm ngoái, đã có hơn 130.000 người nước ngoài làm việc với tư cách là lao động kỹ năng đặc định, 74% trong số họ đã chuyển tiếp từ thực tập sinh.

Trong hệ thống đào tạo thực tập sinh, có một điều khoản rằng bạn có thể "thực tập" tại Nhật Bản với công việc bạn đã có ở nước sở tại, sau đó trở lại làm việc sau khi trở về nước. Mặc dù đó là một quy tắc chỉ mang tính hình thức, nhưng nó là cơ sở để hạn chế việc tuyển dụng thực tập sinh trong thời hạn tối đa là 5 năm. Tuy nhiên, với việc thành lập hệ thống Lao động kỹ năng đặc định, các thực tập sinh có thể ở lại Nhật Bản và tiếp tục làm việc. Như con số "74%" đã chứng minh, chính phủ thậm chí còn tạo ra một tiêu chuẩn mới để giữ thực tập sinh ở lại Nhật Bản. Kết quả là, không cần đợi "bãi bỏ" , và logic của hệ thống đào tạo thực hành đã hoàn toàn sụp đổ.

Có các kỹ năng đặc dịnh "số 1" và "số 2", với số 1 là 5 năm. Nếu tiếp tục chuyển sang số 2, bạn có thể làm việc vô thời hạn và đưa gia đình từ quê nhà sang. Vì được phép chuyển công việc nên cũng được “phe bảo vệ nhân quyền” đánh giá cao. Hiện tại, kỹ năng đặc dịnh "số 2" chỉ áp dụng cho hai lĩnh vực "xây dựng'' và "đóng tàu'', nhưng chính phủ được cho là sẽ phê duyệt các lĩnh vực khác vì kỹ năng đặc định sẽ thiết lập một hệ thống mới để thay thế hệ thống đào tạo thực tập sinh kỹ năng.

Trong số các kỹ năng cụ thể, lĩnh vực mà số lượng người nước ngoài làm việc nhiều nhất là "sản xuất thực phẩm và đồ uống", chiếm 32% trên tổng số. Kết hợp với các ngành sản xuất khác, nó chiếm hơn 50% tổng số lao động kỹ năng đặc định. Chính phủ dường như muốn đưa lao động nước ngoài đến làm việc với biểu tượng là “nhà máy sản xuất cơm hộp” và giữ họ làm việc càng lâu càng tốt.

Để che giấu cảm xúc thật , báo cáo tạm thời có những từ ngữ như sau.

<Đạt được một xã hội cộng sinh với người nước ngoài là điều mà xã hội nên hướng tới> <Hiện thực hóa một xã hội đa dạng và sôi động, nơi người nước ngoài làm việc tại Nhật Bản có thể phát huy tối đa khả năng của mình> <Trong khi người nước ngoài phát triển, Xây dựng một hệ thống (con đường sự nghiệp) cho phép nhân viên được hoạt động trong thời gian dài>.

Chính phủ muốn người nước ngoài thể hiện loại <khả năng> nào và họ muốn loại <hoạt động> nào ? Tiếp nhận lao động nước ngoài vì lợi ích của các công ty tìm kiếm lao động và người tiêu dùng muốn sản phẩm giá rẻ và cố định họ vào những công việc người Nhật không thích, thực sự là có thể nhận thức chung sống với người nước ngoài hay sao ?

Chính phủ dường như có cảm giác khủng hoảng rằng Nhật Bản sẽ trở thành một "quốc gia không được lựa chọn" bởi người lao động nước ngoài. Trên thực tế, một phần là do đồng yên mất giá gần đây, khoảng cách tiền lương đã được thu hẹp và sức hấp dẫn của Nhật Bản với tư cách là điểm đến đối với lao động nhập cư đã giảm đáng kể. Nếu muốn thu hút nhân tài từ nước ngoài, bước đầu tiên là cần tăng lương cho người Nhật. Nếu chỉ lo đảm bảo chạy theo “số lượng” lao động nước ngoài, chính Nhật Bản sẽ bị người nước ngoài bỏ rơi.

( Nguồn tiếng Nhật )
 

Bài viết liên quan

Thumbnail bài viết: Nhật Bản xếp hạng 14 trong Chỉ số Sẵn sàng Ứng dụng Trí tuệ Nhân tạo (AI) của Chính phủ, mức giảm năm thứ 2 liên tiếp.
Nhật Bản xếp hạng 14 trong Chỉ số Sẵn sàng Ứng dụng Trí tuệ Nhân tạo (AI) của Chính phủ, mức giảm năm thứ 2 liên tiếp.
Theo Chỉ số Sẵn sàng Ứng dụng Trí tuệ Nhân tạo (AI) năm 2025 do công ty tư vấn Oxford Insights của Anh công bố gần đây, Nhật Bản xếp hạng thứ 14 toàn cầu, giảm hai bậc so với năm trước. Điều này...
Thumbnail bài viết: Thủ tướng Takaichi bày tỏ quan điểm "thận trọng" về việc sử dụng họ riêng tùy chọn cho các cặp vợ chồng đã kết hôn.
Thủ tướng Takaichi bày tỏ quan điểm "thận trọng" về việc sử dụng họ riêng tùy chọn cho các cặp vợ chồng đã kết hôn.
Khi được hỏi về lập trường của mình đối với hệ thống sử dụng họ riêng tùy chọn trong cuộc họp của Ủy ban Ngân sách Thượng viện vào ngày 16, Thủ tướng Sanae Takaichi đã nêu rõ rằng bà có một "lập...
Thumbnail bài viết: 78,6% các công ty có thái độ tích cực trong tuyển dụng sinh viên tốt nghiệp trường dạy nghề. 61,2% tăng lương khởi điểm, mức cao nhất trong 3 năm qua.
78,6% các công ty có thái độ tích cực trong tuyển dụng sinh viên tốt nghiệp trường dạy nghề. 61,2% tăng lương khởi điểm, mức cao nhất trong 3 năm qua.
Trong bối cảnh thiếu hụt lao động kéo dài, các công ty ngày càng tích cực tuyển dụng sinh viên mới tốt nghiệp từ các trường dạy nghề. Theo "Khảo sát hoạt động tuyển dụng tháng 1 năm 2026"...
Thumbnail bài viết: Tại sao người Nhật Bản lại ngừng ăn ba bữa một ngày ? Thực trạng thói quen ăn uống của người Nhật.
Tại sao người Nhật Bản lại ngừng ăn ba bữa một ngày ? Thực trạng thói quen ăn uống của người Nhật.
Câu hỏi "Bạn đã ăn sáng chưa?" ngày càng trở nên khó hiểu đối với thế hệ trẻ. Theo một khảo sát về nhận thức giáo dục dinh dưỡng do Bộ Nông nghiệp, Lâm nghiệp và Thủy sản công bố, hơn một phần năm...
Thumbnail bài viết: Vệ tinh Trung Quốc bay quanh Nhật Bản, có thể để phát hiện sớm các hoạt động quân sự của Mỹ. Bay tần suất cao gần khu vực Yokosuka và Sasebo.
Vệ tinh Trung Quốc bay quanh Nhật Bản, có thể để phát hiện sớm các hoạt động quân sự của Mỹ. Bay tần suất cao gần khu vực Yokosuka và Sasebo.
Việc Trung Quốc sử dụng vệ tinh Yaogan để giám sát đất liền Nhật Bản và vùng biển xung quanh được cho là nhằm mục đích phát hiện sớm các hoạt động quân sự của Mỹ xuất phát từ các căn cứ quân sự...
Thumbnail bài viết: Nhật Bản : Các kỳ thi Eiken cấp độ 1-3 sẽ yêu cầu giấy tờ tùy thân có ảnh. Bắt đầu từ kỳ thi đầu tiên năm 2026.
Nhật Bản : Các kỳ thi Eiken cấp độ 1-3 sẽ yêu cầu giấy tờ tùy thân có ảnh. Bắt đầu từ kỳ thi đầu tiên năm 2026.
Hiệp hội Năng lực Tiếng Anh Nhật Bản (JEPCO) sẽ siết chặt quy trình xác minh danh tính vào ngày thi, bắt đầu từ kỳ thi đầu tiên năm 2026, yêu cầu xuất trình giấy tờ tùy thân có ảnh gốc theo quy...
Thumbnail bài viết: Nhật Bản : Vi phạm quy định dự trữ gạo sẽ phạt tới 100 triệu Yên, chính sách của Chính phủ.
Nhật Bản : Vi phạm quy định dự trữ gạo sẽ phạt tới 100 triệu Yên, chính sách của Chính phủ.
Dự thảo sửa đổi Luật Lương thực của Chính phủ, dự kiến trình lên Quốc hội khóa hiện tại, sẽ đưa ra các hình phạt mới đối với các vi phạm hệ thống dự trữ gạo tư nhân. Bài viết sẽ giải thích các quy...
Thumbnail bài viết: Tiền lương của người ở độ tuổi 20 tăng nhanh, trong khi tiền lương của người ở độ tuổi 50 lại trì trệ, do tình trạng thiếu hụt lao động.
Tiền lương của người ở độ tuổi 20 tăng nhanh, trong khi tiền lương của người ở độ tuổi 50 lại trì trệ, do tình trạng thiếu hụt lao động.
Trong khi tiền lương của người lao động trẻ đang tăng lên đáng kể, tiền lương của người lao động trung niên và lớn tuổi lại đang gặp khó khăn. Giữa xu hướng tăng lương rộng khắp, sự chênh lệch về...
Thumbnail bài viết: Nhật Bản : Tỷ lệ ủng hộ Nội các Takaichi dưới 70%, ý kiến trái chiều về việc rút ngắn thời gian thảo luận ngân sách.
Nhật Bản : Tỷ lệ ủng hộ Nội các Takaichi dưới 70%, ý kiến trái chiều về việc rút ngắn thời gian thảo luận ngân sách.
Báo Sankei Shimbun và FNN (Mạng lưới Tin tức Fuji) đã tiến hành một cuộc khảo sát dư luận chung vào ngày 14 và 15 tháng 3 . Tỷ lệ ủng hộ Nội các Takaichi là 67,1%, giảm 4,9 điểm phần trăm so với...
Thumbnail bài viết: Chính phủ xem xét lại chế độ phúc lợi cho người nước ngoài .Mục tiêu và thách thức trong những nỗ lực liên tục để "hiểu rõ tình hình thực tế" là gì ?
Chính phủ xem xét lại chế độ phúc lợi cho người nước ngoài .Mục tiêu và thách thức trong những nỗ lực liên tục để "hiểu rõ tình hình thực tế" là gì ?
Ngày 23 tháng 1, chính phủ đã biên soạn "Các biện pháp toàn diện để tiếp nhận và chung sống hòa bình với người nước ngoài" tại cuộc họp của các bộ trưởng liên quan. Điều này bao gồm "cải thiện...
Your content here
Top