Giáo dục Nạn Bắt Nạt Học Đường Ở Nhật Bản – Góc Khuất Của Xã Hội Hiện Đại

kamikaze

Bắt nạt học đường là một trong những vấn đề nan giải của giáo dục nói riêng và xã hội Nhật Bản nói chung. Nạn bắt nạt học đường đã gây ra ảnh hưởng rất lớn đến đời sống của người dân xứ sở hoa Anh Đào. Thay vì viết dài theo lối viết truyền thống, bài này sẽ tóm tắt giới thiệu những điểm chính về vấn nạn bắt nạt học đường tại Nhật để bạn đọc nắm bắt nhanh nhất. Từ đây chúng ta có thể so sánh với vấn đề này ở Việt Nam và nước khác để có cái nhìn khách quan hơn cũng như có biện pháp nhằm bảo vệ con em chúng ta.

Bắt nạt học đường tại Nhật Bản nghiêm trọng đến mức nào?

Tại Nhật Bản, bắt nạt học đường (ijime - いじめ) không chỉ dừng lại ở những lời trêu chọc, mà còn là một hệ thống áp bức tinh vi, có thể kéo dài suốt nhiều năm.

Thống kê mới nhất (2023):

Hơn 600.000 vụ bắt nạt được báo cáo hàng năm.
Khoảng 500 học sinh tự tử mỗi năm, nhiều trường hợp có liên quan đến bắt nạt.
Hơn 60% học sinh từng bị bắt nạt ít nhất một lần.

Bắt nạt tại Nhật không chỉ xảy ra trong trường học mà còn lan rộng ra mạng xã hội, nơi danh tính của nạn nhân có thể bị phơi bày, gây hậu quả nghiêm trọng về tâm lý.

Những hình thức bắt nạt phổ biến tại Nhật Bản

Bắt nạt tâm lý (精神的いじめ - Seishinteki ijime)

Học sinh bị bỏ mặc, cô lập trong lớp.
Lan truyền tin đồn xấu, hạ nhục danh dự.
Bị ép làm việc nhà, mua đồ cho nhóm bạn.

Bắt nạt thể chất (身体的いじめ - Shintaiteki ijime)

Đánh đập, đẩy ngã, ném đồ vào người.
Lấy tiền, ép học sinh khác làm bài tập hộ.
Phá hoại đồ dùng cá nhân như cặp sách, điện thoại.

Bắt nạt trực tuyến (ネットいじめ - Netto ijime)

Lập nhóm trên LINE, Twitter, Instagram để công kích nạn nhân.
Chụp ảnh, quay video để lăng mạ công khai trên mạng xã hội.
Giả mạo tài khoản để gửi tin nhắn xúc phạm.

Bắt nạt từ giáo viên (教師によるいじめ - Kyoushi ni yoru ijime)

Một số giáo viên làm ngơ, không bảo vệ học sinh.
Có trường hợp giáo viên tham gia bắt nạt, thậm chí bạo hành học sinh.

Vì sao bắt nạt học đường tại Nhật khó giải quyết?

Văn hóa "không muốn gây rắc rối" (迷惑をかけない - Meiwaku wo kakenai)

Học sinh Nhật được dạy từ nhỏ phải tránh gây phiền hà cho người khác.
Khi bị bắt nạt, nhiều học sinh không dám nói ra vì sợ làm phiền gia đình, nhà trường.

Hệ thống giáo dục chú trọng kỷ luật hơn cảm xúc cá nhân

Các trường học Nhật có mô hình lớp cố định, khiến nạn nhân không thể tránh xa kẻ bắt nạt.
Áp lực học tập, kỷ luật cứng nhắc khiến học sinh ít có không gian để chia sẻ cảm xúc.

Nhà trường là môi trường khép kín

Giáo viên có xu hướng xử lý nội bộ, không muốn để vụ việc lan ra ngoài.
Thiếu cơ chế giám sát từ bên ngoài, khiến nhiều vụ bắt nạt bị che giấu.

Luật pháp Nhật không đủ mạnh để ngăn chặn

Bắt nạt học đường hiếm khi bị xử lý hình sự.
Những kẻ bắt nạt thường chỉ bị cảnh cáo, không có hình phạt thực sự răn đe.
Các trường hợp nghiêm trọng có thể bị xử lý theo Luật hình sự Nhật Bản (刑法) nhưng cực kỳ hiếm.

Những vụ bắt nạt gây chấn động Nhật Bản

Vụ việc ở Otsu (2011): Một nam sinh lớp 2 tự tử do bị bạn cùng lớp đánh đập, bắt ăn côn trùng. Nhà trường che giấu vụ việc, nhưng sau đó bị gia đình kiện, gây chấn động toàn quốc.

Vụ việc ở Kobe (2019): Một giáo viên tiểu học bắt nạt chính đồng nghiệp trẻ, buộc người này phải ăn thức ăn cay đến mức nhập viện.

Vụ việc tại Shiga (2021): Một học sinh nữ bị quay lén trong nhà vệ sinh, sau đó video bị phát tán trên mạng. Em rơi vào trầm cảm và tự tử sau đó.

Nhật Bản đã làm gì để chống lại nạn bắt nạt?

Luật chống bắt nạt (いじめ防止対策推進法 - Ijime boushi taisaku suishin hou, 2013)

Yêu cầu các trường báo cáo tất cả các vụ bắt nạt lên chính quyền địa phương.
Tăng trách nhiệm của giáo viên và nhà trường trong xử lý bắt nạt.

Thiết lập đường dây nóng hỗ trợ học sinh bị bắt nạt

Số 24/7: #9110
Dịch vụ hỗ trợ trực tuyến trên LINE dành cho học sinh.

Hình sự hóa các hành vi bắt nạt nghiêm trọng

Một số kẻ bắt nạt có thể bị đuổi học, chịu án phạt hành chính hoặc án tù.

Vẫn còn quá nhiều vấn đề cần giải quyết

Tình trạng che giấu của nhà trường

Nhiều trường học giấu nhẹm thông tin để tránh ảnh hưởng danh tiếng.

Học sinh vẫn sợ tố cáo

Dù có luật bảo vệ, nhưng nhiều học sinh không tin rằng tố cáo sẽ giúp giải quyết vấn đề.

Áp lực từ xã hội Nhật Bản

Sự coi trọng “hòa hợp tập thể” khiến học sinh bị bắt nạt khó tìm được sự giúp đỡ thực sự.

Cách phòng tránh và xử lý khi con bị bắt nạt ở Nhật

Giáo dục con về quyền lợi của mình

Dạy trẻ nhận biết hành vi bắt nạt, không im lặng chịu đựng.
Hướng dẫn trẻ cách phản ứng, tìm sự giúp đỡ từ giáo viên, phụ huynh.

Xây dựng mối quan hệ với nhà trường

Chủ động trao đổi với giáo viên, tham gia họp phụ huynh để theo dõi tình hình con em.
Không ngại yêu cầu sự can thiệp nếu phát hiện dấu hiệu bắt nạt.

Tận dụng các tổ chức hỗ trợ người nước ngoài

"NPO Japan Helpline" hoặc "Tokyo English Lifeline (TELL)" có thể tư vấn cho phụ huynh về quyền lợi của con cái.
Một số thành phố có dịch vụ hỗ trợ bằng tiếng nước ngoài cho gia đình có con bị bắt nạt.

Tạo môi trường tâm lý vững vàng cho con

Trẻ em nước ngoài có thể cảm thấy cô lập, cần giúp con có bạn bè, các hoạt động ngoại khóa.
Khuyến khích con tham gia nhóm cộng đồng người Việt, hội du học sinh để có sự hỗ trợ từ đồng hương.

Kết luận

Bắt nạt học đường tại Nhật Bản vẫn là một vấn đề nhức nhối, với những ảnh hưởng nghiêm trọng đến tâm lý và cuộc sống của học sinh.

Mặc dù đã có những biện pháp xử lý, nhưng nếu không thay đổi tận gốc rễ từ giáo dục, văn hóa, gia đình và xã hội, nạn bắt nạt vẫn sẽ tiếp diễn.