David Atkinson, người từng theo học chuyên ngành Nghiên cứu Nhật Bản tại Đại học Oxford và tự khẳng định mình là "nhà phân tích huyền thoại" trong nền kinh tế Nhật Bản tại Goldman Sachs.Sau khi nghỉ hưu, ông tiếp tục nghiên cứu nền kinh tế Nhật Bản và đưa ra nhiều đề xuất cứu nước Nhật. Ông nói, "(1) Lương hưu và chăm sóc y tế sẽ sụp đổ do dân số suy giảm" và "(2) Một triệu doanh nghiệp vừa và nhỏ sẽ sụp đổ." Từ nhận thức về khủng hoảng, cuốn sách mới “Chiến thắng của các công ty Nhật Bản” đã phân tích kỹ lưỡng “thực chất của vấn đề” mà các công ty Nhật Bản mắc phải, và đề xuất mở rộng quy mô công ty, đặc biệt là sự phát triển của các công ty quy mô vừa. Lần này, ông sẽ giải thích việc mức lương tối thiểu ở Nhật Bản quá thấp sẽ dẫn đến vấn đề gì.
Tại sao mức lương tối thiểu ngày càng trở nên quan trọng
Trong bài viết tuần trước (Năng suất lao động của Nhật Bản “dưới Hàn Quốc”, gây sốc thứ 34 trên thế giới), chúng tôi đã đưa ra bảng xếp hạng năng suất lao động thế giới năm 2019. Nhật Bản thậm chí còn thấp hơn năm trước, xếp thứ 34 trên thế giới, một thứ hạng thấp đến mức muốn che mắt lại. Mặc dù là cơ sở của kinh tế học nhưng một trong những nguyên nhân khiến năng suất lao động của Nhật Bản thấp là do mức lương tối thiểu thấp. Trên thực tế, mức lương tối thiểu ở Nhật Bản không khác nhiều so với ở Mexico.
Khi đất nước phát triển và trở thành nước phát triển, nó sẽ chuyển dần từ nền kinh tế tập trung vào công nghiệp sản xuất sang nền kinh tế tập trung vào công nghiệp dịch vụ. Các quốc gia khác nhau cũng đang bãi bỏ quy định thị trường lao động để tăng năng suất. Tất nhiên, Nhật Bản cũng không là ngoại lệ.
Nghiên cứu của các chuyên gia đã khẳng định rằng nếu cơ cấu công nghiệp tập trung vào ngành dịch vụ hoặc việc bãi bỏ quy định đối với thị trường lao động tiến triển, thì khả năng thương lượng của các công ty sẽ trở nên mạnh hơn và vị thế của người lao động sẽ yếu đi. Hiện tượng mà cán cân quyền lực giữa lao động và quản lý nghiêng về phía việc làm được gọi là "độc quyền".
Khi quyền lực của độc quyền phát huy tác dụng, những người có trình độ học vấn thấp với năng lực đàm phán đặc biệt yếu, người cao tuổi từ 65 tuổi trở lên, tầng lớp người trẻ , phụ nữ và người lao động nước ngoài sẽ nhận được mức lương rẻ đến bất công so với năng suất mà họ đang thể hiện. Trong trường hợp đó, lợi nhuận của công ty sẽ tăng lên bởi sự chênh lệch so với tiền lương mà lẽ ra công ty phải trả, vì vậy các công ty nhỏ với tính hợp lý kinh tế thấp cố gắng kiếm lợi nhuận bằng cách sử dụng sức mạnh của độc quyền sẽ lần lượt ra đời.
Tuy nhiên, những bất lợi mà người lao động phải gánh chịu lại lớn hơn những lợi thế mà các chủ doanh nghiệp thu được từ sự độc quyền, và nền kinh tế của cả nước đang dần suy yếu. Để ngăn chặn điều này, các chính phủ đang cố gắng kiềm chế sức mạnh của sự độc quyền ở một mức độ nào đó. “Mức lương tối thiểu” là một cách hữu hiệu để hạn chế sức mạnh của sự độc quyền để người lao động không hoạt động quá sức. Lý do tại sao các nước phát triển đã đưa ra mức lương tối thiểu trong những năm gần đây và nâng dần lên là để hạn chế quyền lực của sự độc quyền.
Tất nhiên, như tôi đã viết trong bài báo hôm trước, việc đưa ra và tăng mức lương tối thiểu cũng là một biện pháp chống bất bình đẳng.
Những người có năng lực đàm phán mạnh không bị ảnh hưởng bởi sự độc quyền , trong khi những người có năng lực đàm phán yếu chỉ nhận được mức lương rẻ mạt, do đó khoảng cách ngày càng được nới rộng. Nhật Bản đã là quốc gia có chênh lệch lớn thứ hai sau Mỹ trong số các quốc gia phát triển lớn, nhưng lý do chính của điều này là do độc quyền.
Tăng mức lương tối thiểu đúng cách chắc chắn sẽ thu hẹp khoảng cách. Ngược lại, mức lương tối thiểu là giới hạn dưới của sự chênh lệch và việc đặt ra mức đó có thể có tác động đáng kể đến "phạm vi của chênh lệch" của toàn xã hội. Tôi không nghĩ rằng Nhật Bản hiểu rõ về điểm này.
Quan niệm sai lầm "không thể khẳng định mức lương tối thiểu của Nhật Bản là thấp"
Một trong những lý do khiến độc quyền đang trở nên mạnh mẽ hơn ở Nhật Bản là mức lương tối thiểu thấp . Đây là một nguyên nhân chính dẫn đến vấn đề lương của người Nhật quá thấp.Khi tôi đưa ra tuyên bố này, một số người đôi khi thể hiện phản biện rằng 'Không thể khẳng định mức lương tối thiểu ở Nhật Bản là thấp”, nhưng đó hoàn toàn là một sự hiểu lầm. Hãy kiểm chứng xem sự hiểu lầm là do đâu.
Quan niệm sai lầm 1: Mức lương tối thiểu của Nhật Bản đứng thứ 11 trong OECD
Những người khẳng định rằng 'Không thể khẳng định mức lương tối thiểu ở Nhật Bản là thấp so với mặt bằng quốc tế" thường sử dụng dữ liệu của OECD (Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế ). OECD công bố dữ liệu mức lương tối thiểu được điều chỉnh theo sức mua cho mỗi quốc gia. Theo dữ liệu năm 2018, mức lương tối thiểu của Nhật Bản đứng thứ 11. Bình quân gia quyền của các nước thành viên OECD là thứ 15, vì vậy có vẻ như thứ hạng 11 không phải là quá thấp.
Tuy nhiên, một số nước thành viên OECD có năng suất ở mức 112.045 đô la, trong khi cũng những nước thành viên khác là 16.265 đô la. Không có ích gì khi so sánh mức lương tối thiểu tuyệt đối của các quốc gia có sức mạnh kinh tế lớn như vậy ngay từ đầu. Nhật Bản nên được so sánh với các nước phát triển cùng tầng lớp, và ngay cả khi nói rằng là “không thấp" vì có mức lương tối thiểu cao hơn Chile và Mexico, những nước có năng suất rất thấp, tôi chỉ có thể nghĩ đó là lời ngụy biện. Như tôi sẽ giải thích ở phần sau, Nhật Bản thực sự là nước thấp nhất trong số các nước phát triển lớn, bao gồm cả Mỹ.
Trước hết, mức lương tối thiểu nên được đánh giá bằng cách xem xét tỷ lệ lương của quốc gia trên mức trung bình và OECD cũng công bố dữ liệu này. Năm 2018, mức lương tối thiểu của Nhật Bản là 0,42.
Mức lương tối thiểu của Nhật Bản thấp ở mức "xếp thứ 25 trong số 29 quốc gia"
Vị trí xếp thứ 3 trước Mỹ và Tây Ban Nha từ dưới lên, ở vị trí thứ 25 trong số 29 quốc gia thành viên OECD đã áp dụng hệ thống lương tối thiểu. Nhân tiện, tỷ lệ giữa mức lương tối thiểu và mức lương trung bình của Nhật Bản là 0,36, đứng thứ 4 từ dưới lên trong số 29 quốc gia.
Quan niệm sai lầm 2: Mức lương tối thiểu của Mỹ là cực thấp
Trong dữ liệu, ta có thể thấy rằng số người Mỹ được xếp hạng thấp nhất là thấp đáng kể.. Sở dĩ có con số thấp này là do việc quyết định mức lương tối thiểu ở Mỹ có chút đặc thù nên thấp hơn thực trạng. Con số 0,33 trong dữ liệu là tỷ lệ giữa "mức lương tối thiểu liên bang" so với mức lương trung bình ở Mỹ. Tại Mỹ, mỗi tiểu bang và thành phố có thể tự quyết định mức lương tối thiểu của riêng mình, với mức lương tối thiểu của liên bang ở mức giới hạn thấp hơn.
Mức lương tối thiểu liên bang không thay đổi ở mức 7,25 đô la kể từ ngày 24 tháng 7 năm 2009, nhưng tính đến tháng 1 năm 2020, mức lương tối thiểu ở 29 tiểu bang và thành phố Washington D.C cao hơn mức lương của chính quyền liên bang.Kết quả là, khoảng 90% công nhân Mỹ làm việc với mức lương tối thiểu đang làm việc ở mức cao hơn mức lương tối thiểu của liên bang. Ngược lại, chỉ có khoảng 10% tổng số người làm việc với mức lương tối thiểu liên bang. Nói cách khác, nó không phải là một so sánh thích hợp để so sánh với các nước khác với giá trị 0,33.
Tại Mỹ, 20 tiểu bang đã tăng mức lương tối thiểu vào tháng 1 năm 2020. Washington D.C. và Thành phố New York là 15 đô la, Washington D.C là 13,5 đô la và California là 13 đô la, cao hơn nhiều so với mức lương tối thiểu của chính quyền liên bang. Kể từ tháng 5 năm 2019, mức lương tối thiểu trên toàn Mỹ với mức bình quân gia quyền là 11,80 đô la. Nó cao gấp 1,6 lần mức lương tối thiểu liên bang (Nguồn: Mức lương tối thiểu thực, Vanek-Smith, Stacey; Garcia, Cardiff, ngày 16 tháng 5 năm 2019).
Thực tế "mức lương tối thiểu của Mỹ là cực kỳ thấp" cũng là một sự hiểu lầm.
"Tăng mức lương tối thiểu" là nhiệm vụ cấp bách ở Nhật Bản
Suy nghĩ theo cách này, tôi đi đến kết luận rằng "mức lương tối thiểu của Nhật Bản quá thấp" và "Nhật Bản có nhu cầu cấp bách phải tăng mức lương tối thiểu." Đó là lý do tại sao tôi luôn nhấn mạnh như vậy. GDP được tính là "tiêu dùng + đầu tư + chi tiêu của chính phủ + xuất - nhập khẩu". Mục lớn nhất trong số này là tiêu dùng, cuối cùng là phép tính nhân của số lượng người và tiền lương. Khi số lượng người giảm dần từ bây giờ, điều cấp thiết là phải tăng mức lương để bảo vệ tiêu dùng. Không có gì để gây tranh cãi.
Đôi khi người ta nói rằng "mức lương tối thiểu thấp cho phép Nhật Bản duy trì mức độ cạnh tranh quốc tế cao, vì vậy không cần thiết phải tăng mức lương tối thiểu." Nhưng điều này là sai lầm. Không chỉ tỷ lệ xuất khẩu trên GDP của Nhật Bản rất thấp, mà nhiều người lao động làm việc với mức lương tối thiểu ngay từ đầu đã làm việc trong các ngành có nhu cầu nội địa không liên quan đến xuất khẩu, chẳng hạn như dịch vụ ăn uống và nhà nghỉ. Việc tăng mức lương tối thiểu sẽ buộc chủ doanh nghiệp phải tăng năng suất lao động. Thực tế ở nước ngoài đã khẳng định việc tăng mức lương tối thiểu sẽ làm tăng năng suất lao động trong cả nước. Ngược lại, phía lãnh đạo phản đối việc tăng lương tối thiểu quá nhiều vì họ không muốn gánh nặng tăng năng suất lao động.
Có hai lập luận phản bác điển hình cho kết luận này.
Một là tăng lương tối thiểu sẽ làm tăng tỷ lệ phá sản và tăng tỷ lệ thất nghiệp. Tuy nhiên, trên thực tế, dựa trên những phân tích và bằng chứng kỹ lưỡng, người ta đã khẳng định rằng nếu mức lương tối thiểu được nâng lên một cách hợp lý hàng năm thì số lượng người thất nghiệp sẽ giảm chứ không phải là tăng do nguyên lý độc quyền . Mối đe dọa "sẽ có nhiều người thất nghiệp hơn" chỉ là một phản ứng dữ dội chống lại việc độc quyền bóc lột công nhân, hay nói một cách đơn giản là việc không thể ép giá quá cao.
Lập luận thứ hai là, "Đất nước Hàn Quốc bên cạnh do tăng lương tối thiểu quá nhiều, các vụ phá sản gia tăng, tỷ lệ thất nghiệp tăng, và cuộc đại loạn đã xảy ra." Tuy nhiên, phản bác này thực chất là một sự hiểu lầm thiển cận khi chỉ nhìn vào tình hình ngay sau khi tăng mức lương tối thiểu.
Trong bài viết lần sau , tôi sẽ giải thích chi tiết những điểm sai lầm với hai lập luận phản bác này.
( Nguồn tiếng Nhật )
Có thể bạn sẽ thích