Suy nghĩ về Dịch (hay dịch thuật)

kamikaze

Administrator
Ttnb.net có mục “dịch thuật” đã khá lâu. Và nhiều diễn đàn khác cũng có mục này. Có nhiều tranh luận xunh quanh vấn đề dịch thóang hay dịch sát, dịch ý hay dịch câu. Thiết nghĩ nên suy nghĩ chút xíu xung quanh hai chữ “dịch” hay “dịch thuật”(Trong từ điển tiếng Việt hai từ này được định nghĩa như nhau).

1.Định nghĩa:
Từ điển online của Yahoo Japan định nghĩa như sau:
翻訳:
1 ある言語で表された文章を他の言語に置き換えて表すこと。また、その文章。「原文を―する」

2 符号やわかりにくい言葉、特殊な言葉などを一般的な言葉に直すこと。「技術用語を―して説明する」
http://dic.yahoo.co.jp/dsearch?enc=UTF-8&p=翻訳&dtype=0&dname=0na&stype=0&pagenum=1&index=17179000

Và từ điển tiếng Việt định nghĩa tương tự:
Dịch thuật: Dịch, chuyển đổi từ ngôn ngữ này qua ngôn ngữ khác, từ hệ thống tín hiệu này sang tín hiệu khác.

Tiếng Anh định nghĩa:
Translate: to change written or spoken words into another language
http://www.ldoceonline.com/dictionary/translate

2. Vài điều cần suy nghĩ:

Không cần phải dịch hay so sánh thì từ các định nghĩa trên cũng dễ dàng nhận ra một điều rằng dịch là “chuyển đổi từ ngôn ngữ này qua ngôn ngữ khác”. Tức là ở đây bao hàm hai yếu tố là ngôn ngữ gốc và ngôn ngữ sẽ được chuyển đổi (tạm gọi là ngôn ngữ đích). Ngòai ra, dù các định nghĩa trên không đề cập đến nội dung nhưng cũng cần phải công nhận một điều rằng quá trình chuyển đổi phải bảo đảm nội dung càng sát nghĩa càng tốt.

Vấn đề là nhìều người mới học dịch(Nhật-Việt) đã không nắm được yếu tố cốt lõi trên đây. Vì vậy nên đã dẫn đến những quan niệm không đúng.

Ví dụ:
-Tôi hiểu mà không biết cách diễn đạt tiếng Việt
-Tôi hiểu đúng nhưng vì khả năng tiếng Việt của tôi (không bằng bạn).
-Tôi cũng đã suy nghĩ như bạn có điều chúng ta diễn đạt khác nhau.

Vừa đọc thoáng qua thì nghe có vẻ hợp lý và cũng thông cảm được. Tuy thế, hãy quay về với định nghĩa là “chuyển đổi từ ngôn ngữ này sang ngôn ngữ khác” thì ta sẽ có “Chuyển đổi từ tiếng Nhật sang tiếng Việt”. Và thay thế vào các câu trên thì sẽ cho ra kết quả rằng người dịch chỉ mới làm được 1/2 công đọan là “hiểu ngôn ngữ gốc” mà chưa “chuyển đổi ra ngôn ngữ khác (trường hợp này là Tiếng Việt).
Và dù có hiểu đi nữa mà không diễn đạt ra được thành câu văn ở ngôn ngữ đích thì cũng chưa thể xem là quá trình dịch đã hòan thành.
Hay nói cách khác, nếu như bạn dịch từ tiếng Nhật sang tiếng Việt mà một người Việt Nam đọc không hiểu; hoặc nội dung bị sai lệch quá xa giữa hai văn bản thì đấy là trách nhiệm của người dịch. Hãy thẳng thắn nhìn nhận để có cách khắc phục thay vì biện lý do.

Những ý kiến này tôi viết ra không phải muốn khẳng định một điều gì về vấn đề dịch thuật mà đơn thuân chỉ là một lời nhắn của ttnb.net đến những thành viên đang hay sẽ tham gia dịch ở đây. Có thể tiêu chí ở các diễn đàn sẽ khác và thành viên ở các diễn đàn khác đi đọc sẽ cảm thấy “bức xúc”. Tuy thế, những điều tôi nên ra đây chỉ gói gọn lại ở ttnb.net.

Ngòai ra những ý tôi nêu trên kia cũ không bàn đến các phương pháp, trường phái hay đi sâu vào lý thuyết dịch . Điều này cũng đồng nghĩa với việc chỉ gói gọn lại trong phần học dịch cơ bản nhất, dành cho người mới bắt đầu.
 

Điểm tin

Thumbnail bài viết: Bí quyết để đạt được "lợi nhuận từ khách du lịch nước ngoài và giá cả hợp lý cho người Nhật" , điều cần thiết cho sự phục hồi của nền kinh tế Nhật Bản
Bí quyết để đạt được "lợi nhuận từ khách du lịch nước ngoài và giá cả hợp lý cho người Nhật" , điều cần thiết cho sự phục hồi của nền kinh tế Nhật Bản
■ Động lực vượt 40 triệu du khách nước ngoài đến Nhật Bản Các điểm đến du lịch đông đúc người nước ngoài ngay cả trong kỳ nghỉ dài. Tại các điểm đến du lịch nổi tiếng như Kyoto, một xu hướng...
Thumbnail bài viết: Con số gần đây nhất của Nhật Bản là 1,37%. Xem xét xu hướng chi tiêu quân sự và GDP ở các quốc gia khác.
Con số gần đây nhất của Nhật Bản là 1,37%. Xem xét xu hướng chi tiêu quân sự và GDP ở các quốc gia khác.
Biện pháp được sử dụng phổ biến nhất để so sánh sức mạnh quân sự và trang thiết bị quân sự của mỗi quốc gia là giá trị thực tế của chi tiêu quân sự. Tuy nhiên, do nhiều yếu tố như sức mạnh kinh tế...
Thumbnail bài viết: Nhật Bản : Tiền lương thực tế trong tháng 3 giảm 2,1%, ba tháng liên tiếp giảm ,mức tăng lương không theo kịp giá gạo tăng.
Nhật Bản : Tiền lương thực tế trong tháng 3 giảm 2,1%, ba tháng liên tiếp giảm ,mức tăng lương không theo kịp giá gạo tăng.
Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi đã công bố kết quả sơ bộ của Khảo sát lao động hàng tháng cho tháng 3 vào sáng ngày 9. Tiền lương thực tế trên mỗi người lao động, phản ánh biến động giá cả, đã giảm...
Thumbnail bài viết: Toyota dự đoán thuế quan Trump sẽ khiến "lợi nhuận hoạt động giảm 180 tỷ yên chỉ riêng trong tháng 4 -tháng 5".
Toyota dự đoán thuế quan Trump sẽ khiến "lợi nhuận hoạt động giảm 180 tỷ yên chỉ riêng trong tháng 4 -tháng 5".
Toyota Motor Corporation đã công bố vào ngày 8 rằng lợi nhuận hoạt động của công ty trong năm tài chính kết thúc vào tháng 3 năm 2026 có thể đạt 3,8 nghìn tỷ yên (giảm 20,8% so với năm trước) và...
Thumbnail bài viết: Nhật Bản : 40% đơn xin tị nạn bị rút lại, con số cao nhất từ trước đến nay. Do "vấn đề đã được giải quyết" hoặc "kết hôn với người Nhật Bản".
Nhật Bản : 40% đơn xin tị nạn bị rút lại, con số cao nhất từ trước đến nay. Do "vấn đề đã được giải quyết" hoặc "kết hôn với người Nhật Bản".
Một bản tóm tắt của Cục Quản lý Xuất nhập cảnh và Cư trú Nhật Bản đã tiết lộ rằng trong số khoảng 8.000 đơn xin công nhận người tị nạn được xử lý vào năm 2024, gần 40%, tương đương khoảng 3.000...
Thumbnail bài viết: Tuổi thọ của bộ định tuyến Wi-Fi là bao lâu ?
Tuổi thọ của bộ định tuyến Wi-Fi là bao lâu ?
Bộ định tuyến Wi-Fi là thiết bị thiết yếu để "kết nối Internet" trong cuộc sống hàng ngày.Nhiều người mua bộ định tuyến Wi-Fi mới khi họ chuyển nhà hoặc xây nhà mới và tiếp tục sử dụng cùng một bộ...
Thumbnail bài viết: Nhật Bản : Lý do nào khiến mức phí bảo hiểm hưu trí của người lao động là 18,3%? Giải thích về các đợt tăng trước đây và bối cảnh.
Nhật Bản : Lý do nào khiến mức phí bảo hiểm hưu trí của người lao động là 18,3%? Giải thích về các đợt tăng trước đây và bối cảnh.
Bảo hiểm hưu trí của người lao động là hệ thống cốt lõi của hệ thống lương hưu công cộng của Nhật Bản và là hệ thống mà những người lao động làm việc tại "nơi làm việc áp dụng" như công ty trở...
Thumbnail bài viết: Nhật Bản xếp thứ 55 trong Báo cáo Hạnh phúc Thế giới năm 2025, tụt bốn bậc so với báo cáo trước. Phần Lan đứng đầu danh sách năm thứ tám liên tiếp
Nhật Bản xếp thứ 55 trong Báo cáo Hạnh phúc Thế giới năm 2025, tụt bốn bậc so với báo cáo trước. Phần Lan đứng đầu danh sách năm thứ tám liên tiếp
Trong Báo cáo Hạnh phúc Thế giới năm 2025, xếp hạng mức độ hạnh phúc của các quốc gia và khu vực trên toàn thế giới, Nhật Bản xếp thứ 55, tụt bốn bậc so với năm trước. Phần Lan xếp hạng nhất năm...
Thumbnail bài viết: Nhật Bản : Xếp hạng phổ biến của trường đại học, ấn bản tháng 4 năm 2025 , vị trí các trường đại học công lập đang thay đổi.
Nhật Bản : Xếp hạng phổ biến của trường đại học, ấn bản tháng 4 năm 2025 , vị trí các trường đại học công lập đang thay đổi.
JS Corporation công bố "Xếp hạng phổ biến của trường đại học" hàng tháng. Các bảng xếp hạng hàng đầu trong ấn bản quốc gia mới nhất, tính đến ngày 30 tháng 4 năm 2025, là "Đại học Tokyo" đại diện...
Thumbnail bài viết: Tổng thống Trump tái khẳng định sự không hài lòng với lượng xuất khẩu ô tô thấp sang Nhật Bản.
Tổng thống Trump tái khẳng định sự không hài lòng với lượng xuất khẩu ô tô thấp sang Nhật Bản.
Vào ngày 6, Tổng thống Hoa Kỳ Trump tái khẳng định sự không hài lòng của mình với lượng xuất khẩu ô tô thấp hiện nay sang Nhật Bản. Tổng thống Trump cho biết : "(Nhật Bản) đã bóc lột đất nước...
Top