Sự khác biệt nhỏ trong văn hóa Việt-Nhật.

[kamikaze]

Nếu có cơ hội tiếp xúc với người Nhật thì bạn sẽ nhận ra rất nhiều điều thú vị và có chút gì đó khó hiểu trong quan hệ của họ trong tập thể cộng đồng. Cách tiếp thu ý kiến hay nhắc nhở của người Nhật là một trong những điều như thế.

Cùng một tình huống là bị cấp trên nhắc nhở về một vấn đề gì đó nhưng ta sẽ nhận thấy có sự khác nhau trong phản ứng của người Việt và người Nhật. Nếu như người Việt mình bắt đầu bằng một chuỗi của biện lý do theo kiểu “ tại vì”, “bởi vì”…. Thì người Nhật lại bắt đầu bằng một câu xin lỗi cho dù đó có phải của mình hay không. Lấy 1 ví dụ đơn giản là trường hợp trễ giờ đi làm. Trong trường hợp này người Việt sẽ có kiểu giải thích là “ bởi vì kẹt xe… bởi vì đồng hồ báo thức hỏng v.v. Trong khi đó người Nhật chỉ lặp đi lặp lại 1 câu xin lỗi và không hề giải thích hay biện hộ cho mình.

Lý do của sự khác biệt này là gì ? Nó nằm ở trong cách suy nghĩ của người Nhật. Người Nhật vốn trọng chữ “Hòa” và không muốn làm mất lòng ai. Để làm được như thế thì khi những vấn đề hiểu lầm này nọ xẩy ra trước hết họ sẽ nhận tất cả lỗi về mình để giữ hòa khí. Và sau đó một thời gian họ sẽ nhờ người thứ 3 (nếu cảm thấy cần thiết) can thiệp vào và tạo một cơ hội để giải thích lại những gì họ muốn nói. Trong trường hợp đi trễ ở trên cũng thế, tất nhiên là người Nhật cũng không hạnh phúc gì khi nhận lỗi về mình và họ cũng muốn giải thích điều gì đó nhưng nhằm giữ hòa khí và để không bị nói là không biết phép lịch sự thì họ đành phải nhận tất cả lỗi về mình bằng 1 câu xin lỗi.
Còn đối với người Việt mình thì sao ? Có lẽ là người Việt sẽ quan trọng về lý do hơn. Một ví dụ đơn giản là khi các học trò đi học trễ thế nào cô giáo cũng hỏi “tại sao?”. Và nếu tôi nhớ không nhầm thì người Việt mình thường có câu “ Trước khi xin lỗi hãy giải thích lý do”. Đối với người Nhật thì lại hòan tòan khác, họ sẽ nói là “ không cần phải giải thích lý do mà hãy nhận lỗi trước”.

Ở đây tôi không muốn và không thể đưa ra nhận xét là bên nào tốt xấu mà chỉ muốn nói một điều là: sự khác biệt nho nhỏ như trên nhưng nếu bạn không nhận ra thì nhiều lúc sẽ dẫn đến những hậu quả khôn lường.

(Tổng kết thông qua 1 số sách về văn hóa Nhật)